In Wenen wordt er aan een nieuw stadscentrum gebouwd. Op de linker Donau-oever ontstaat immers een nieuw stadsdeel met hoogbouw, naar analogie van Le Defense in Parijs. Ook daar werd een nieuwe kantorenwijk uit de grond gestampt naast de bestaande stadsbuurten die voornamelijk uit oude gebouwen bestaat. De nieuwe skyline van Donau City dreigt meteen echter ook concurrentie te worden voor het stadsbeeld, dat gedomineerd werd door de Stefanuskathedraal.

De hoogbouw-site is gebaseerd op een Masterplan van de Franse architect Dominique Perrault. Perrault heeft daarvoor een tweelingswolkenkrabber ontworpen, waarvan één toren met een hoogte van tweehonderd meter het hoogste gebouw van Wenen moet worden. De tweede wolkenkrabber moet een hoogte halen van 160 meter. De twee torens moeten volgens de Franse architect op een gespleten edelsteen lijken.

De architect wenste ook dat zijn ontwerp een band zou hebben met de stedebouwkundige omgeving. Aan de voet van de twee torens wordt een groot terras aangelegd met een overgang naar de oever van de Donau, waar de twee hoofdassen van het stadsdeel elkaar moeten kruisen. Openbare ruimtes rond de twee nieuwe wolkenkrabbers moeten in de hoek tussen de Donau en de Reichsbrücke het nodige stadsleven brengen.

Met het project is een investering van ongeveer honderd miljoen euro gemoeid. De bouw van de tweelingtorens met een hotel, bureaus en woongelegenheden zou volgend jaar moeten starten. In 2010 zou het project moeten opgeleverd worden. De plannen van Perrault omvatten ook nog twee andere torens van 140 en 160 meter hoog. Aan het Donaukanaal komt verder ook nog een hoogbouw van de Franse architect Jean Nouvel. Dat complex moet 75 meter hoog worden en een hotel, winkelcentrum en kantoren omvatten. Al in juni werd er ook al de 75 meter toren van de Weense architect Heinz Neumann geopend.

De typische DDR-architectuur verdwijnt uit de meeste Oost-Duitse steden. In plaats daarvan komen westerse ontwerpen van projectontwikkelaars. Enkele Duitse stedebouwkundigen slaan de alarmklok over het verdwijnen van deze typische bouwstijl, waarbij ze stellen dat zoals steeds de getuigenissen van een voorbije periode door de volgende generatie wordt afgewezen.

“De DDR-architectuur herinnert aan een land dat al zestien jaar niet meer bestaat en een tijdperk waarvan de sporen steeds meer verdwijnen,” schrijft de krant Die Welt. “In alle Oost-Duitse steden worden gebouwen die de DDR vertegenwoordigen afgebroken of met een modern laagje bedekt.” Zo is in Berlijn definitief beslist dat het beruchte Palast der Republik moet afgebroken worden. Tegen Pasen volgend jaar moet het voormalige DDR-prestigeproject verdwenen zijn. Aan de Alexanderplatz is de typische honingraatfacade van het Kaufhaus vervangen door een moderne zandsteengevel. Zelfs het beroemde Hotel Unter den Linden op de hoek van de Friedrichstrasse en Unter den Linden is een gelijkaardig lot beschoren.

In Maagdenburg worden verscheidene woonblokken uit de jaren zeventig, nochtans mee bepalend voor het silhouet van de binnenstad, afgebroken. In Frankfurt-an-den-Oder heeft het Horten-Kaufhaus plaats moeten ruimen voor een modern winkelcentrum. Winkelcentra met honingraat-facades, ooit het kenmerk van de DDR-architectuur, vindt men nu nog alleen terug in Suhl, Dresden en Leipzig. Over enkele maanden zal daarvan alleen nog Leipzig overblijven, al pogen inwoners van Dresden ook hun DDR-winkelcentrum te redden.

“Stedebouw wordt steeds meer bepaald door investeerders en niet meer door de gemeenschap,” aldus stedebouwkundige Veit Blochberger. “Voor getuigenissen van de jonge geschiedenis heeft men geen aandacht meer.” Zijn collega Harmut Häusserman voert echter aan dat steden voortdurend veranderen. “De voorliefde voor bepaalde stijlen doet dat ook,” merkt hij op.

Het stadsbestuur van Amsterdam wil paal en perk stellen aan het toenemend aantal illegale hotelboten in de grachten. De schepen worden imeers niet gebruikt voor een bewoning, waarvoor de eigenaars een vergunning hadden gekregen, maar wel voor commerciële doeleinden. Een gedeelte wordt immers verhuurd aan toeristen.

Amsterdam wil aan de wildgroei van deze illegale hotelboten paal en perk stellen. De overheid zegt dat door deze activiteiten het aantal beschikbare ligplaatsen voor echte woonboten nog meer beperkt wordt. Geraamd wordt dat er op dit ogenblik vijftien tot twintig illegale hotelboten langs de Amsterdamse grachten aangemeerd liggen.

De eigenaars van de illegale hotelboten krijgen van de overheid in eerste instantie de gelegenheid om zich in regel te stellen met de wetgeving. Dat bekent dat ze hun commerciële activiteiten moeten stoppen en de arken opnieuw daadwerkelijk als woonboot moeten gebruiken. “Indien de praktijken niet stoppen, zullen er volgens de Amsterdamse overheid zwaardere maatregelen genomen worden,” aldus de Nederlandse krant De Telegraaf.

Steden zijn niet meer aantrekkelijk genoeg en moeten dus veranderen. Dat stelt de Nederlandse futuroloog Paul Ostendorf. Hij voert aan dat mensen steeds meer buiten de stad gaan wonen, maar daardoor groeien steden volgens hem langzaam naar elkaar toe, zodat er uiteindelijk één groot stedelijk gebied ontstaat.

Ostendorf benadrukt dat hierdoor niet alleen vaker verkeersopstoppingen ontstaan, maar dat bovendien stilaan alle ruimte worden volgebouwd, zodat de steden dichtslibben. Hij voert aan dat dit probleem aangepakt moet worden door arcology, het combineren van architectuur en ecologie. “De uitvoering daarvan ziet er uit als mega-bouwwerken waarin mensen wonen, werken, ontspannen en winkelen,” benadrukt hij. “Het zijn geheel op zich zelf staande structuren. Hele steden en hun functies worden samengebracht in een gebouw. De stad wordt een gebouw.”

Hij verwijst daarbij naar theoretische modellen uit onder meer Japan en de Verenigde Staten. Zo benadrukt Ostendorf dat in Japan een soort torens werden uitgetekend waarin wonen, werken en leven gecombineerd kunnen worden. Die torens zijn wel enkele duizenden meters hoog en kunnen tot één miljoen mensen onderdak bieden. Dat is volgens de Nederlandse futuroloog een logische oplossing, omdat een stad nu eenmaal ook in de hoogte gebouwd kunnen worden.

De Chinese regering wil het voor buitenlandse investeerders moeilijker maken om in de locale kantorenmarkt te beleggen. Daardoor wil China verhinderen dat de speculaties op de Chinese vastgoedmarkt nog grotere proporties aanneemt. China beleeft op dit ogenblik een echte bouwwoede, maar in totaal zou 112 miljoen vierkante meter kantooroppervlakte onverhuurd blijven.

Volgens cijfers van Colliers International werden alleen al in Peking het voorbije jaar nieuwe kantoorgebouwen met een totale oppervlakte van één miljoen vierkante meter opgericht. Daar zouden dit jaar nog eens 780.000 vierkante meter bijkomen. “Het aanbod ligt duidelijk hoger dan de vraag,” aldus de Duitse krant Die Welt. “Vorig jaar werd amper 595.000 vierkante meter aan de man gebracht. Dat is amper 42,3 procent van het totale aantal nieuwe kantoorruimtes. Ook dit jaar zou amper 500.000 vierkante meter verhuurd raken. Daarmee zal de leegstand in het centrum van de hoofdstad tegen het einde van dit jaar oplopen tot 25,85 procent.”

In de andere economische centra van het land is de situatie nauwelijks beter. “Integendeel, want in Guangzhou wordt gewag gemaakt van een leegstand van 34 procent,” aldus nog de krant. “Van januari tot april steeg de leegstand van Chinese kantoorgebouwen volgens officiële cijfers met 18,9 procent. In totaal wachten 122 miljoen vierkante meter op een gebruiker. Ondanks de groeiende welstand in China, hebben ontwikkelaars het ook moeilijk om huurders te vinden voor de talrijke wooncomplexen die opgetrokken worden. In de eerste vier maanden van het jaar steeg de leegstand van woongelegenheden met 15,9 procent. In totaal blijft 69,21 miljoen vierkante meter appartementsruimte onverhuurd.”

De Chinese vastgoedmarkt is volgens de krant de voorbije jaren steeds meer in angelsaksische handen terecht gekomen. Morgan Stanley wil dit jaar voor een totaal van 2,35 miljard euro Chinees vastgoed aankopen. Citigroep wil zijn investeringen in China vertienvoudigen en tegen eind dit jaar voor 625,6 miljoen euro Chinese immobiliën in zijn portefeuille hebben. De Chinese regering vreest dat dit een nieuwe speculatiegolf op gang zal brengen en op het einde alleen een betonnen woestijn van onverhuurbare immobiliën zal achterlaten.

Daarom werden de Chinese banken verplicht om hun kredieten voor vastgoedinvesteringen zwaar terug te schroeven. “Dat heeft echter geen zoden aan de dijk gebracht,” stelt Die Welt. “Daarom werd nu beslist ook voor buitenlandse investeerders strengere normen te hanteren. Zij mogen alleen nog investeren in locaties waar een duidelijke noodzaak aan nieuwbouw bestaat.”

In Antwerpen is de start gegeven aan een uniek bouwproject. Midden in een stedelijke omgeving wordt een voormalige afgesloten militaire site omgevomd tot een open woongebied met een groengebied. Op die manier creëert Antwerpen voor de tweede keer op korte termijn een nieuw stadspark. Enkele maanden geleden werd op een oude spoorwegsite in het noorden van de stad ook al gestart met de aanleg van een nieuw woongebied in combinatie met een park. Daarvoor was het meer dan honderd jaar geleden dat in de stad nog een nieuw park werd gecreëerd.

Twaalf jaar geleden verliet de laatste soldaat het Militair Hospitaal aan de Marialei in Berchem. Het hospitaal was gebouwd op een oude militaire vestiging en dus volledig afgesloten van de buurt die eromheen was gebouwd. Op die manier vormde de site een verborgen terrein van 7,7 hectaren binnen een dichte stedelijke omgeving. Het Antwerpse stadsbestuur kocht de site van de federale overheid om er een nieuw woongebied van te maken.

“De opdracht is niet eenvoudig,” merken de projectontwikkelaars Vanhaerents-Wilma Project Development op. “We moeten deze gesloten site open maken en ook de militaire gebouwen, waarvan er verscheidene geklasseerd zijn, omvormen tot woongelegenheden. Daarnaast moesten we binnen dit ommuurde gebied ook een park creëren.” Maar de verwachtingen zijn hoog gespannen en het project wordt beschouwd als één van de meest prestigieuze bouwdossiers die de stad in recente tijden heeft gekend.

Geïnteresseerde projectontwikkelaars mochten een masterplan indienen dat samen met omwonenden en andere belanghebbenden door een jury werd besproken. Uiteindelijk werden negen dossiers ingediend, waaruit het plan van Vanhaerents-Wilma werd uitgekozen, vooral omdat het volgens de jury stedenbouwkundig bijzonder sterk stond. De ontwikkeling van het project is echter aan bepaalde voorwaarden verbonden, zoals het creëren van een sociale mix en aandacht voor groenaanleg.

Op het gebied komen in totaal 421 wooneenheden, bestaande uit residentiële parkappartementen, hippe lofts, comfortabele appartementen en stadswoningen met een tuin. Daarnaast worden ook sociale huur- en koopwoningen en -appartementen geïntegreerd in het woonproject. De auto wordt grotendeels geweerd uit het gebied. De bewoners krijgen een ondergrondse parkeergelegenheid. Fietsers en voetgangers zullen het gebied wel kunnen doorkruisen.

Op de site wordt ook ruimte voorzien voor zakelijke activiteiten en sociale, culturele en educatieve doeleinden. Onder meer de kapel krijgt een socio-culturele functie. Maar deze activiteiten zullen volgens de projectontwikkelaars ondergechikt blijven aanhet rustig en residentieel wonen. De realisatie van het project vergt van de ontwikkelaars een investering van 85 miljoen euro.

Moskou is de duurste stad van de wereld. De Russische hoofdstad is het Japanse Tokyo voorbijgestoken. Dat is het gevolg van de recente stijging van de prijzen van onroerend goed op de Russische markt. Tokyo volgt nu op een derde plaats.

Uit een onderzoek van Mercer Human Resource Consulting blijkt dat Moskou de duurste stad van de wereld is geworden. De tweede duurste stad is het Zuid-Koreaanse Seoul, gevolgd door Tokyo. De meeste wijzigingen zouden te wijten zijn aan de evolutie van de nationale munteenheden.

Mercer Human Resource Consulting berekent de levensduurte van een stad aan de hand van tweehonderd verschillende indicatoren, zoals vervoer, huisvesting en voedsel. Na de top drie volgen Hongkong, Londen, Osaka, Genève, Kopenhagen, Zürich, Oslo en New York. De goedkoopste van de onderzochte steden is Asuncion (Paraguay).

In China verrijst een nieuwe wereld. De grote bestaande steden veranderen in een oogopslag in oerwouden van wolkenkrabbers, nieuwe steden verschijnen als uit het niets. Het Nederlands Architectuur Instituut (NAI) in Rotterdam organiseert tot 3 september een tentoonstelling over het moderne China, waarbij ontwerpers en kunstenaars een kritisch geluid laten horen over de razendsnelle ontwikkelingen in hun land.

“De Chinese steden kennen een razendsnelle ontwikkeling, zelfs voor Aziatische begrippen,” benadrukt het NAI. “Achter die ontwikkeling ligt een lange traditie van stedenbouw en architectuur die fundamenteel verschilt van de tradities in het westen.
Nieuwe miljoenensteden rijzen op uit het niets en bestaande steden veranderen in oerwouden van anonieme kantoren en woontorens.”

In Chinese reclame en propaganda wordt iedereen een succesvol leven met een eigen appartement, een auto en één kind in een moderne metropool beloofd. “Na decennia lang te hebben geleefd volgens streng geldende regels, krijgt de bevolking nu de kans om gezamenlijk aan een modern en economisch sterk China te werken waar ruimte is voor een individuele levensstijl met persoonlijke ambities,” aldus het NAI.

De euforie over het Chinese bouwen laat volgens het NAI echter een aantal fundamentele conflicten onbesproken. Daarbij wordt verwezen naar een extreem korte-termijnplanning, allesbepalende projectontwikkelaars met een zeer commerciële blik, een totale omarming van de westerse cultuur, een buitengewoon matige uitvoering van bouwprojecten en verstoorde stedenbouwkundige structuren.

In de tentoonstelling wordt aandacht besteed aan een kleine groep jonge Chinese architecten en stedenbouwkundigen die zich volgens het NAI midden in een zoektocht naar kritische en pragmatische antwoorden op deze conflicten bevinden. “De geselecteerde ontwerpers zijn niet geïnteresseerd in architectonische iconen, maar koesteren juist een verantwoordelijkheid voor hun cultuur, hun samenleving en de gebouwde omgeving,” wordt er opgemerkt.

Nieuwe hoogbouw zal in Oostende voortaan eerst een kwaliteitstest moeten ondergaan, vooraleer nog projecten zullen worden toegekend. Dat heeft het Oostendse gemeentebestuur bekend gemaakt. Daarnaast zal er de volgende zes jaar ook een inhaalbeweging gebeuren op het gebied van beschermde gebouwen.

De voorbije zes jaar werden in Oostende 208 panden beschermd als monument. In totaal telt de kuststad nu 240 beschermde monumenten. Verder werden nog eens 245 gebouwen opgenomen in de Oostendse villaplannen, waardoor ze niet meer gesloopt zullen kunnen worden.

Bovendien loopt dit aantal door beschermingsprocedures als dorps- en stadsgezicht op tot meer dan duizend panden. Aan de Vlaamse bouwmeester Marcel Smets wordt gevraagd om een selectie te maken van alle Oostendse panden die nog beschermd moeten worden. Die selectie zou tegen midden volgend jaar klaar moeten zijn.

Voor nieuwe hoogbouw wil het stadsbestuur tijdens de volgende zes jaar alleen architecturaal boeiende projecten weerhouden. Elk plan zal voorgelegd worden aan een adviescommissie. Pas wanneer die een kwaliteitslabel uitreikt zal een vergunning afgeleverd worden voor het project.

In een aantal gebieden zal nieuwe hoogbouw ten allen tijde verboden blijven. Het gaat daarbij om Mariakerke, Conterdam, Zandvoorde, Stene en Westerkwartier.

Een tocht langs vervuilde industriële sites. Het lijkt niet de meest aanlokkelijke toeristische activiteit, maar toch is het juist dat wat Spoor Noord en Stadsontwikkeling in Antwerpen de bezoeker aanbieden. De tocht wil de deelnemer daarbij een beeld geven over de sanering van de site Spoor-Noord, waar in de toekomst een nieuw park zal verrijzen.

De saneringswerkzaamheden aan het nieuwe park Spoor-Noord in Antwerpen zijn volop aan de gang. Daarrond werden door de organisatie Spoor Noord en Stadsontwikkeling Antwerpen in samenwerking met de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) en met steun van het Federaal Grootstedenbeleid en het Europese Doelstelling2-fonds de wandeltocht ‘Proper!’ uitgetekend.

Het nieuwe Antwerpse park komt op de terreinen van het vroeger NMBS-rangeerstation en het Lobroekdok. Die sites moeten echter grondig gesaneerd worden, want ze zijn ernstig vervuild door zware metalen en olieresten. Pas wanneer die terreinen in 2008 helemaal zijn bewerkt, zal het park in 2008 open gesteld kunnen worden voor het publiek.

Een gedeelte van het gebied aan de Noorderlaan is al gesaneerd. Daar zijn al een aantal paden te onderscheiden en werden zelfs enkele bomen geplant. Maar de rest moet nog gesaneerd worden. De deelnemers aan de wandeltocht krijgen de mogelijkheid om die saneringswerken, waarbij de grond tot vijf meter diep wordt afgegraven, van nabij te volgen.

De tocht vertrekt aan het Damstation en leidt in veertien etappes tot aan het Lobroekdok. Op de stopplaatsen krijgt de bezoeker een goed zicht op de werkzaamheden, maar de terreinen zelf zijn uiteraard taboe. Vanop de Belvédère op het Viaductdam heeft men trouwens een globaal zich op het hele terrein. De wandelaar krijgt bij het vertrek een mp3-speler mee met informatie over het traject.

‘Proper!’ loopt tot eind dit jaar. In het Damstation kan op woensdag- en vrijdagnamiddag een tentoonstelling bezocht worden.