Eind deze maand wordt in Den Haag gestart met de bouw van de eerste fase van het Nautisch Centrum. De Jachtwerf is een maritiem bedrijfsverzamelgebouw, bestaande uit watersport gerelateerde bedrijven en winkels. Het is de eerste fase uit een zeil- en leisure project dat in twee fases gerealiseerd wordt.

“Grofweg bestaat het plan voor het Nautisch Centrum uit vier delen,” benadrukte projectontwikkelaar Jean-Paul Malherbe al eerder. “Het oude hellingbedrijf willen we ombouwen tot een echte jachtwerf; een plek waar wordt gewerkt, omringd door kleine bedrijven die te maken hebben met de watersport. Ook de Koninklijke Nederlandse Watersport Vereniging wil er gaan zitten en er komen betere faciliteiten voor de passanten.”

Daarnaast zijn er twee grote gebouwen met 170 hotelappartementen. “Daarbij gokken we niet alleen op toeristen, maar ook op de mensen die bijvoorbeeld een maand aan de slag moeten bij Shell. Want een maand op een hotelkamer houdt niemand uit. Men wil toch iets meer.” Alles bij mekaar zou het project ongeveer 200 banen opleveren.” Het gaat daarbij om banen in de horeca en de schoonmaak, waardoor vooral laaggeschoolden aan de slag zouden kunnen.

Er is in de Brusselse Noordwijk geen grond meer ter beschikking. Fortis Real Estate heeft volgens de krant De Tijd het laatste terrein van 1,3 hectare overgekocht van CDP, de vastgoedtak van de groep De Pauw. Op het terrein kan tot 75.000 vierkante meter kantoorruimte gerealiseerd worden.

Volgens de bepalingen moet op de site ook 12.000 vierkante meter woonruimte voorzien worden. De helft daarvan moet worden overgedragen aan de stad Brussel. Financiële details over de transactie werden niet bekend gemaakt.

De meesten verwachten ongetwijfeld dat Praag, Warschau of zelfs de Baltische staten van het voormalige Oostblok de duurste regio’s zijn om te wonen. Maar in realiteit blijkt de Oekraiense hoofdstad Kiev de duurste stad van Oost-Europa te zijn. Daar zijn de vastgoedprijzen tijdens de laatste twee maand van het voorbije jaar met tien tot vijfentwintig procent gestegen.

“Kiev lijkt wel één grote bouwwerf,” stelt BBC News. Eén van de grote bouwprojecten is het Triumph-appartementencomplex, dat voozien zal worden van een zwempad, een ontspanningscentrum en een ondergrondse parking. Het duurt nog enkele maanden vooraleer het gebouw klaar zal zijn, maar toch is het nu al grotendeels verkocht.

De appartementen worden als een betonnen casco opgeleverd en de bewoners moeten zelf instaan voor de vloeren en deuren en de muren afwerken, maar toch kost een flat met drie slaapkamers ongeveer één miljoen dollar. Dat is ongeveer drie keer meer dan de prijs van twee jaar geleden. Kiev is nu duurder geworden dan een aantal EU-steden, zoals Amsterdam.

“Het is verbazend,” vertelde Tanya Plemenyuk van NAI Pickard Commercial Real Estate Services aan de BBC. “Kiev beleeft een echte immobilienboom. Ikzelf kocht drie jaar geleden een flat voor 30.000 dollar. Die is nu 200.000 dollar waard.” Een gedeelte van de groei wordt veroorzaakt door de hogere lonen van de economische groei, waardoor de bouwsector de vraag al lang niet meer kan volgen.

“De bewoners willen weg uit hun oude Sovjet-woningen en streven naar een comfortabeler woonst,” vertelde ook Jaroslav Kinach van de projectontwikkelaar XXI Century Investments. “Bovendien hebben de Oekraieners weinig vertrouwen in de bankwereld en zien de vastgoedsector als een middel om hun spaargelden te beleggen.”

Maar daarnaast is er ook de nieuwe klasse van superrijke Oekraieners, die manieren zoeken om hun geld te investeren. Het gaat daarbij om een kleine, maar waanzinnig rijke groep zakenlui die bijzonder goed geboerd hebben na de instorting van de Sovjet-Unie en meestal actief zijn in traditionele industrieen, zoals de staalproductie.

De grote drijfkracht achter de vastgoedgroei is echter speculatie. Investeerders kopen massaal nieuwe flats op, maar laten ze onafgewerkt en leeg staan.Daardoor creeren ze een onevenwicht susen vraag en aanbod. De duurste locaties zijn daardoor opgeleopen tot 25.000 dollar per vierkante meter. Ondanks die fabelachtige sommen, blijft Oekraiene nog altijd één van de armste landen van Europa. Het gemiddelde loon in Kiev bedraagt ongeveer 200 dollar per maand.

Het gaat niet goed met de architectuur van Rotterdam. Dat stelt de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur. Daarbij wordt opgemerkt dat Rotterdam weliswaar de meeste ontwerpbureau’s op architectuurgebied heeft en ook de trotse bezitter is van een imposante skyline, maar voegt er aan toe dat het elan in de architectuur van de stad verdwenen is.

Rotterdam pretendeert een echte architectuurstad te zijn en is onder meer thuisstad van het Nederlandse Architectuur Instituut (NAI), maar de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur twijfelt er volgens het persbureau ANP aan of de stad die titel nog steeds voor zich mag opeisen. “Aan de periode van bevlogenheid en passie is een einde gekomen,” stipte de raad aan in een advies aan het Rotterdamse gemeentebestuur.

Volgens de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur heeft de weliswaar veel opvallende en grote gebouwen, maar zijn die vooral functioneel, zonder oog voor detaillering en afwerking. “Inspirerende architectuur, zoals op de Kop van Zuid van eind jaren negentig en de Erasmusbrug, is ver te zoeken,” aldus de kunstraad. “De bouwproductie heeft het gewonnen van de bouwfantasie.”

De kunstraad stelt vooral het debat over architectuur te missen. “Een voorbeeld is het nieuwe Centraal Station,” wordt er aangevoerd. “Visionair denken hierover heeft plaatsgemaakt voor zakelijk en technisch overleg. Diepgaande discussies over nieuwbouwplannen blijven uit.”

De Raad voor Kunst en Cultuur stelt dat de cultuur moet teruggebracht worden in de Rotterdamse architectuur. Er werden tien aanbevelingen gedaan om het tij te doen keren. “Zo moet de eigenzinnigheid terug, zou er een stadsbouwmeester moeten komen en moeten jonge ontwerpers meer kansen krijgen,” wordt er onder meer gesteld.

In Chicago heerst er ongerustheid dat een groot gedeelte van het cultureel erfgoed van architect Louis Sullivan verdwijnt. De man ontwierp voor de stad bijna 135 buildings en zijn concept werd wereldwijd overgenomen. Maar The Chicago Times meldt dat nog amper 21 van die gebouwen overblijven, nadat vorig jaar de Pilgrim Baptist Church door een brand werd vernield. Vorige week gebeurde dat ook nog met de Wirt Dexter Building.

“Stedenbouwkundigen vragen zich af of deze profeet van de moderne architectuur geen betere bescherming verdient in de stad die hij tot een architectuurmekka bouwde,” aldus de krant. Jonathan Fine, directeur van Preservation Chicago, noemt het walgelijk dat het stadsbestuur in de jaren vijftig en zestig zoveel bouwwerken van Sullivan afbrak. “Nu branden ze af,” voegde hij er aan toe.

De brand van het Dexter-complex, dat gebouwd werd in 1887, werd veroorzaakt door herstellingswerken. Burgemeester Richard Daley wil de schade verhalen op de eigenaar van het gebouw, maar stedenbouwkundigen zijn van oordeel dat het stadsbestuur meer had kunnen doen om dit erfgoed te beschermen. “Zowel in de Pilgrim Baptisch Church als in de Dexter-building werd de brand veroorzaakt door branders,” stellen ze.

Volgens architect William Hasbrouck waren de twee tragedies gemakkelijk te vermijden geweest. “Maar er lijkt geen interesse te zijn om voor betere veiligheidsmaatregelen te zorgen vooraleer een toelating wordt gegeven voor dergelijke werkzaamheden,” merkte hij op. “Er bestaat eenvoudig geen afdoende reglementering.”

Stedenbouwkundigen hopen dat alvast een gedeelte van het Dexter-complex alsnog behouden kan blijven. “De stad moet al het mogelijke doen om de gevel te redden,” benadrukte Ward Miller, directeur van het Richard Nickel Committee, genoemd naar de fotograaf die het werk van Sullivan in beeld heeft gebracht. “We kunnen ons architecturale erfgoed niet langer weggooien.”

Maar woordvoerders van het stadsbestuur stelden dat er geen enkele redding mogelijk is en dat prioriteit moet verleend worden aan de openbare veiligheid. Het is juist 150 jaar geleden dat Sullivan werd geboren. De architect kwam naar Chicago in 1873, na de grote brand die een groot gedeelte van de stad had verwoest.

Eerder al verdwenen onder meer het Garrick Theater (1961) en de Stock Exchange (1970). Tot de overblijvende Sullivan-monumenten behoren de Carson Pirie Scott en het Auditiorium Theatre. Daarnaast zijn er ook nog twee mausolea op het Graceland Cemetery, de Holy Trinity Cathedral en de William P. Krause Music Store.

De beroemde Afsluitdijk langs het Nederlandse IJselmeer moet over zijn gehele lengte bebouwd worden met woningen. Dat is de mening van rijksbouwmeester Mels Crouwel. De Afsluitdijk is volgens Crouwel een prachtige plek om te wonen en bovendien zou de afstand tussen de provincies Friesland en Holland op die manier enorm worden verkleind.

De Afsluitdijk viert volgend jaar zijn 75-jarig bestaan. Maar het bouwwerk is aan een grondige renovatie toe. Er moeten nieuwe sluizen worden ontworpen en bovendien moeten ook de dijken worden verbreed en verhoogd. Dit is volgens rijksbouwmeester Mels Crouwel een ideaal ogenblik voor een nieuwe, revolutionaire aanpak.

“De Afsluitdijk verdient een dergelijke aanpak,” aldus Mels Crouwel in de Leeuwarder Courant. “Het is één van de grootste waterstaatkundige werken in Europa. De dijk moet niet enkele plukjes huizen en windmolens krijgen, maar volledig worden bebouwd. Het is een prachtige plek om te wonen en de afstand tussen Friesland en Holland wordt zo enorm verkleind.”

Volgens Crouwel moet de Afsluitdijk over zijn volle lengte worden bebouwd met woningen. Dat zou drie- tot tienduizend terraswoningen kunnen opleveren. Daarbij voorziet Crouwel geen hoogbouw, maa wel een langgerekt lint. “Mensen zouden er schitterend kunnen wonen op de grens van de zee en het IJsselmeer, met een eigen boot voor de deur,” aldus de Nederlandse rijksbouwmeester.

Daarbij zouden de bewoners voor duurzame energie volop gebruik kunnen maken van zon, wind en water. De bebouwing van de dijken is volgens Crouwel relatief goedkoop, maar toch zouden de huizen vooral bestemd zijn voor kapitaalkrachtige bewoners. De rijksbouwmeester stelt meteen voor om de opbrengst van die verkoop te investeren in het open landschap van de provincie Friesland.

Op een site van veertig hectare bouwt Antwerpen volgend lente een nieuw stadsdeel. Het gebied ligt op Linkeroever, tussen het aansluitingscomplex met de E17, de Blancefloerlaan en het Galgenweel. Er komen 1.400 woningen, gekoppeld aan een kantoorruimte van 40.000 vierkante meter en een publiek park. Op dit ogenblik is het gebied een uitgestrekt grasland, eigendom van het Vlaams Gewest.

Op vraag van het Antwerpse stadsbestuur gaf het Vlaamse Gewest het betrokken gebied in 1998 een bestemming als zone voor stedelijke ontwikkeling. In 2001 werden de ontwikkelingsrechten voor het gebied toegewezen aan Prestibel Left Village, een dochter van de Antwerpse projectontwikkelaar Vooruitzicht.

Het concrete ontwerp werd ingevuld door Johan Van Reeth uit Leuven en werd midden vorig jaar goedgekeurd. Na de gemeenteraadsverkiezingen moeten het bijzonder plan van aanleg worden behandeld. Wanneer dat goedgekeurd wordt, kunnen de eerste bouwwerkzaamheden begin volgend jaar van start kunnen gaan. Over een periode van tien jaar zouden daar 400 woningen en 1.000 appartementen moeten gebouwd worden.

De Galgenweelplas en zijn oevers blijven bewaard als open ruimte. Er komt een publiek park met een oppervlakte van twaalf hectare, waarbij maximaal rekening gehouden wordt met de bestaande vegetatie en bodemgesteldheid. Ook de zeilsport kan verder van het Galgenweel gebruik blijven maken.

De ontwikkelaars stellen dat de site het stedelijk karakter van Linkeroever moet verhogen door een hogere bebouwingsdichtheid en stimulansen om verschillende functies te mengen. De appartementsgebouwen krijgen op de gelijkvloerse verdiepingen dan ook handels- en horecazaken, kantoren en publieke voorzieningen. In totaal krijgt het nieuwe stadsdeel een bevolking van 3.500 bewoners en 2.000 werknemers.

Een gedeelte van een oud industriële site in de Antwerpse deelgemeente Hoboken is omgevormd tot een complex met kunstateliers. Het initiatief is een samenwerking van het Antwerpse stadsbestuur, het bedrijvencentrum Wolkammerij en het Nieuw Internationaal Cultureel Centrum Antwerpen (NICC).

De Wolkammerij, een directe buur van Umicore op de Moretusberg in Hoboken, is een oud industrieel complex dat omgevormd werd tot een bedrijvencentrum. Maar de directie sloot met de stad een overeenkomst om één van de drie hallen ter beschikking te stellen voor kunstateliers. Voor het beheer daarvan werd beroep gedaan op het NICC Antwerpen, dat eerder al drie atelierprojecten opstartte.

Het eerste atelierproject ging begin maart vorig jaar van start in de gebouwen van de gewezen brouwerij De Ridder in Deurne. In november van datzelfde jaar ging in het Antwerpse Schipperskwartier een tweede initiatief van start. Daar kregen kunstenaars een atelier in vijf gewezen prostitutiepanden. Ze moesten de oude bordeelvitrines daarbij wel vullen met kunstwerken om de uitstraling van de straat te verhogen.

In de Wolkammerij krijgt het NICC voor een periode van vijftien jaar de beschikking over dertien ateliers en één repetitieruimte voor muziekgroepen. De Wolkammerij nam de ruwbouwwerken van het volledige gebouw voor zijn rekening, waarna het NICC met de steun van de stad Antwerpen de eerste en tweede verdieping van de hal aanpastte aan de noden van beeldende kunstenaars.

Met de ingebruikname van de Wolkammerij beschikt het NICC in Antwerpen nu over 35 ateliers, vijf opslagruimtes en één repetitieruimte. Daar komen er binnenkort nog eens acht ateliers bij, want de vereniging krijgt binnenkort ook nog de beschikking over een voormalig studentenhuis op Antwerpen-Noord. Volgend voorjaar hoopt het NICC ook nog een appartement met atelier in te richten voor een artist in residence, een uitwisselingsproject met het Londense ACAVA.

Van 5 september tot 5 november loopt in de Chinese havenstad Shanghai de zesde editie van de kunstbienale. Die staat dit jaar in het teken van design. Antwerpen werd door de organisatoren uitgenodigd om aan het gebeuren te participeren. Op aangeven van MUKHA-directeur Bart De Baere werd daarbij uiteindelijk gekozen voor werken van Luc Deleu en Hans Op de Beeck.

Beide werken hebben de urbanisatie als onderwerp. “Dat is geen toeval,” legt Bart De Baere uit. “Design is immers meer dan mode. Design moet ons doen nadenken hoe we aan onze maatschappij vorm gaan geven.” Het werk van Luc Deleu komt trouwens te hangen in de inkomhal van de biënnale. “Dat is de beste plaats om er zeker van te zijn dat het werk gezien wordt,” aldus nog Bart De Baere.

Duffelaar Luc Deleu richtte in 1970 het stedenbouwkundig bureau Turn On Planning (T.O.P) op. Tien jaar geleden begon het bedrijf met een onderzoek naar ‘De Onaangepaste Stad’. Deleu en zijn medewerkers gaan er immers vanuit dat een stad door de veranderende wensen van de gebruikers en het groeiend aantal bewoners en bezoekers, nooit aangepast kan zijn. Deleu stuurt daarbij aan op a-functionele gebouwen, die niet aangepast zijn aan één bepaalde functie.

‘Vipcity’ is het vijfde onderdeel van het project en wordt in Shanghai getoond. Daarin wordt een stedenbouwkundig format gecreëerd waarbinnen de verdere groei van evoluties van Deleus onaangepast stad moet gesitueerd kunnen worden. Deleu voert daarbij aan dat met meer dan zes miljard mensen op deze aarde, de beschikbare grond steeds schaarser wordt. Op de biënnale van Shanghai, een miljoenenstad in een land van meer dan één miljard mensen, kan geen werk bijna meer op zijn plaats zijn.

Dat geldt ook voor ‘T-Mart’ van Turnhoutenaar Hans Op de Beeck. Hij ontwierp een denkbeeldige mega-supermarkt, die de absurditeit van dit soort handelsactiviteit moet benadrukken. Het werk wordt aangevuld met een video- en lichtanimatie en een klankband, die voor een vervreemdend effect moet zorgen. “Het werk is echter noch een veroordeling, noch een lofzang op dit facet van het leven,” aldus Hans Op de Beeck. “Het gaat hier om een onweerlegbare, geheel eigen schoonheid.”

Volgens de Antwerpse cultuurschepen Philip Heylen wees erop dat de Scheldestad wereldwijd vriendschapsbanden heeft met ruim veertig steden. “Gezien de beperkte middelen, hebben we op cultureel gebied besloten de nadruk te leggen op Sint-Petersburg, New York en Shanghaï,” aldus de schepen. Zo werden al samenwerkingsverbanden gesloten tussen The Shanghaï Grand Theatre Arts Center en het Koninklijk Ballet van Vlaanderen, de Filharmonie en de Vlaamse Opera.

Ook tussen de Shanghai Library en de Openbare Antwerpse Bibliotheek is het tot een uitwisselingsprogramma gekomen en verder neemt Antwerpen deel aan het Shanghai Performing Arts Festival, het Shanghai Music Festival en het het International Film Festival. Het project voor de Biënnale van Shanghai wordt ondersteund door de Vlaamse Gemeenschap, die vijftig procent van de kosten dekt.

In Duitsland is een nieuwe woontrend opgedoken. Steeds meer oude en leegstaande spoorweggebouwen worden door kopers omgevormd tot een droomwoning. Dat schrijft Susanne Ziegert, journaliste van de Duitse krant Die Welt, in een reeks rond alternatief wonen. Maar bij vele stationsgebouwen wordt ook gedacht aan andere concepten, zoals culturele en commerciële initiatieven.

Volgens Michael Baufeld, woordvoerder van Deutsche Bahn, zijn de voorbije tien jaar honderden spoorweggebouwen te koop aangeboden. “Eén investeerder kocht in één keer een lot van vijfhonderd stations,” vertelde hij aan de Duise krant. “Talloze anderen werden aan privépersonen verkocht.” De Duitse spoorwegen onderhouden nog 5.400 stations, maar ook daarvan zullen er in de toekomst aan de man gebracht worden.

Een groot aantal van de betrokken gebouwen werden op het einde van de negentiende opgetrokken en gelden als een typisch voorbeeld voor de bouwstijl van die periode. Een aantal is zelfs beschermd als monument. Heel vaak passeren en stoppen er ook nog treinen.

Stephan Müller, topman van het Berlijnse ontwikkelingsbureau Bahnstadt, stelt dat vooral kleinere stations op het platteland geschikt zijn als woning omdat daar ‘s nachts geen goederentreinen passeren. “Maar er zijn nog andere concepten mogelijk,” voert hij aan. “Dikwijls worden ze ook ingenomen door private bedrijven die treintickets verkopen, winkel, fietsverhuurders en toeristische bureau’s.”

In toeristische gebieden zijn de gebouwen volgens Müller ook bijzonder geschikt voor culturele doeleinden. “Er kunnen immers musea, conferentieruimtes en restaurants worden ondergebracht,” benadrukt hij. “In het Dixielandbahnhof in Dresden treden bijvoorbeeld jazzmuziekanten op.” Daarnaast zoekt Müller vooral kunstenaars en andere cultuurbeoefenaars. De prijzen voor de woningen zijn heel variërend. Sommige gaan van de hand voor 6.000 euro, maar anderen halen bedragen met vijf cijfers.