Volgende maand legt het Amerikaanse architectenbureau Beyer, Blinder & Belle het eerste voorontwerp van de gebouwen van de Red Star Line in Antwerpen voor. Het complex op het Antwerpse Eilandje moet een memorial worden voor de Europese emigratie naar de Verenigde Staten. De sleutels van het gebouw werden door het Havenbedrijf woensdagvoormiddag overgedragen aan het Antwerpse stadsbestuur.

De gebouwen van de Red Star Line liggen op een steenworp van het toekomstige Museum aan de Stroom (MAS), dat in 2009 zijn deuren opent als museum en forum voor het verleden, heden en toekomst van de stad Antwerpen. Omdat het verhaal van de emigratie en de Red Star Line een belangrijke episode uit de geschiedenis van de stad vormden, werd de inhoudelijke invulling van de Red Star Line aan het MAS toevertrouwd.

In de gebouwen van de voormalige rederij zal het verhaal van de Red Star Line worden verteld en ingebed in het bredere migratie-verhaal. De bezoekers zullen hetzelfde circuit volgen als de emigranten destijds. Ze passeren daarbij langs de ontsmetting van de bagage, het nemen van de douche, de medische controle en de administratieve stempel voor de goedkeuring van de overtocht.

In oktober vorig jaar werd het ontwerp van het complex toevertrouwd aan het Amerikaanse architectenbureau Beyer, Blinder & Belle. Dat tekende ook al voor de renovatie van het Ellis Island Immigration Museum in New York, waar de immigranten uit Antwerpen op het einde van de negentiende eeuw en het begin van de twintigste op Amerikaanse bodem aankwamen.

Voor de financiering van het project zal het Antwerpse stadsbestuur een fondsenwerving starten in de Verenigde Staten en België. Woensdagvoormiddag droeg de Antwerpse havenschepen Leo Delwaide, tevens voorzitter van het Havenbedrijf, de sleutels van het complex over aan zijn collega’s Philip Heylen en Ludo Van Campenhout, vertegenwoordigers van het stadsbestuur.

De Tongerse Moerenpoort wordt gerestaureerd. Dat hebben federaal minister van binnenlandse zaken Patrick Dewael en zijn Vlaams collega van financiën Dirk Van Mechelen bekend gemaakt tijdens een werkbezoek aan de Limburgse stad. De restauratie zou een investering vergen van ongeveer 900.000 euro.

De Moerenpoort werd in 1379 gebouwd en is de enig nog bestaande stadspoort van Tongeren. Ze maakte deel uit van de eerste Tongerse omwalling, die ongeveer 4.544 meter lang was. Oorspronkelijk telde Tongeren zes middeleeuwse poorten. Ze werd al in 1241 in allerlei geschriften vermeld, maar de huidige vierkante constructie dateert volgens de historici van 1379.

Sinds midden vorige eeuw wordt het gebouw gebruikt als museum voor de militaire geschiedenis van Tongeren. Ook de inrichting van die collectie zal volgens de ministers worden aangepast. De klassieke vitrines zullen verdwijnen en wordt vervangen door multimediale presentatie van het geheel.

De Brusselse regering heeft aangekondigd opnieuw een reeks art-nouveauhuizen als monument beschermd te hebben. Daarmee is een dreigende afbraak van zeven gebouwen in Sint-Gillis afgewenteld. Het betreft realisaties van architecten uit de tweede art-nouveaugeneratie.

Door de bescherming wordt onder meer een ontwerp van architect Gustave Strauven aan de Paul Dejaerlaan 9 beschermd. Volgens Brussels staatssecretaris voor monumenten Emir Kir is het betrokken pand één van de meest interessante werken van Strauven. De architect tekende ook voor het beroemde Saint-Cyrhuis aan de Ambiorixsquare.

Gustave Strauven werd op 23 juni 1878 geboren in Schaarbeek. Van 1896 tot 1898 was hij leerling bij Victor Horta, waarna hij tekenaar werd bij een architectenbureau in Zurich. Een jaar later keerde hij terug naar Brussel om zijn carrière als architect uit te bouwen. Strauven overleed op 19 maart 1919 in de Haute Savoie aan de gevolgen van verwondingen die hij tijdens de eerste wereldoorlog had opgelopen.

De zes andere huizen liggen aan de Waterlooseteenweg, de nummers 246 tot 256. Ze werden ontworpen door architect Jean-Pierre Van Oostveen en worden gekenmerkt door een geometrische art-nouveaustijl. Eerder beschermde staatssecretaris Emir Kir al art-nouveauhuizen in Sint-Gillis, Sint-Joost-ten-Node, aan de squares in Brussel-Stad, aan het Park van Vorst en aan de Generaal Jacqueslaan in Elsene.

De Vlaamse regering heeft een restauratiepremie van 1,6 miljoen euro vrijgemaakt voor de beroemde Sint-Bernardusadbij. Dat heeft Vlaams minister van financiën en ruimtelijke ordening Dirk Van Mechelen bekend gemaakt. De subsidies dienen om de restauratie van de daken en vloeren te financieren.

De voormalige Cisterciënzerabdij werd in 1988 door het gemeentebestuur van Hemiksem aangekocht, nadat het complex decennia had leeg gestaan. De verschillende delen van het complex werden sindsdien één voor één aangepakt.

Sinds 1998 werden de administratieve diensten van gemeente en politie in de gerestaureerde westvleugel van de abdij samengebracht. De oostvleugel is intussen ook geretaureerd. Daar werden 24 serviceflats ondergebracht.

Op dit wordt het dak gerestaureerd van alle vleugels die nog niet eerder werden aangepakt. Ook de vloeren van de adbij worden gerestaureerd. De kosten van die werken worden geraamd op 2,6 miljoen euro.

Het Tate Modern in Londen breidt zijn museumoppervlakte uit met zestig procent. Voor de uitbreiding werd beroep gedaan op het Zwitserse architectenbureau Herzog & De Meuron, die daarvoor een glazen piramide ontworpen van in totaal 23.000 vierkante meter expositieruimte. Met het project is een bedrag van 315 miljoen euro gemoeid.

Het Zwitserse architectenbureau Herzog & De Meuron was in Londen eerder al verantwoordelijk voor de verbouwing van de voormalige elektriciteitscentrale Bankside en de huidige huisvesting van het Tate Modern. Daarnaast ontwierpen ze ook het Olympisch Stadion van Peking.

De uitbreidingswerken van het Tate Modern zouden moeten klaar zijn tegen de Olympische Spelen van 2012, die dat jaar in Londen zullen worden gehouden. De kosten van de verbouwing zullen grotendeels worden gedekt door giften. Het London Development Agency houdt zijn bijdrage beperkt tot 10,25 miljoen euro.

Met de uitbreiding komt het museum volgens Tate-directeur Nicholas Serota tegemoet aan de steeds gegroeide belangstelling. Het huidige museum is immers berekend op slechts 1,8 miljoen bezoekers per jaar. Vorig jaar kwamen er echter vier miljoen kunstliefhebbers bij het Tate Modern over de vloer.

In de nieuwbouw wil de directie van het museum ruimte maken voor fotografie, film, video en performance met meer nadruk op werk uit Azië, Afrika en Amerika. Ook komen er zes bars, cafés en restaurants. De piramide wordt ruim 33 meter hoog en steekt meer dan tien meter uit boven het grootste gedeelte van het Tate Modern.

De internationale keten Intercontinental gaat het oude Hôpital de l’Hôtel-Dieu, dat de Vieux Port van Marseille domineert, ombouwen tot een hotel met 180 kamers en 14 suites, aangevuld met vergaderzalen, twee restaurants en twee zwembaden. Het geklasseerde complex dateert uit de achttiende eeuw. Met het project is een investering gemoeid van honderd miljoen euro. Het hotel moet in 2010 opgeleverd worden.

Het project wordt geleid door de architectenbureaus Amédeo uit Marseille en Béchu uit Parijs. Aan de achterkant van het hotel wordt een appartementscomplex met zeventig luxe woongelegenheden gecreëerd. Het Hôpital de l’Hôtel-Dieu behoort toe aan de Assistance Publique des Hôpitaux de Marseille. Het complex zal echter door de stad aangekocht worden en vervolgens verhuurd worden aan Intercontinental.

Volgens de Franse krant Le Moniteur kan Marseille door deze operatie zijn hotelaanbod uitbreiden naar een sector die in de Franse havenstad tot nu toe nog niet vertegenwoordigd was. De stad zal op korte tijd het aantal hotelkamers trouwens met bijna 1.500 eenheden kunnen uitbreiden. Eerder al was er de opening van het New Hôtel van de Erghot-groep recht tegenover het Palais du Pharo. In 2007 wordt in de Vieux Port ook een nieuw Radisson-hotel geopend, terwijl datzelfde jaar ook de Concorde-groep in de Borelli-wijk een nieuw luxehotel in gebruik zal worden genomen.

De twee jaar daarop openen ook de ketens Marriott, Suit’Hotel en Ibis in het stadscentrum nieuwe hotels. Eind vorig jaar beschikte Marseille over een hotelcapaciteit van amper 5.243 kamers.

De Dom van Keulen wordt door het Werelderfgoedcomité van de Unesco niet langer beschouwd als bedreigd werelderfgoed. Dat heeft de organisatie bekend gemaakt tijdens zijn vergadering in de Litouwse hoofdstad Vilnius. De Dom was twee jaar geleden op de lijst geplaatst omdat er plannen waren om in de directe omgeving van het monument een hoog torengebouw te plaatsen dat het zicht op de gotische kathedraal ernstig zou belemmeren.

Het stadsbestuur van Keulen heeft inmiddels echter beslist om de hoogte van het nieuwe torengebouw te limiteren, zodat de Dom ongemoeid de skyline van de Rijnstad kan blijven beheersen. Tevens werd beslist om ook de omgeving van het historische gebouw grondig aan te pakken en te verbeteren.

De werken aan de Dom begon in 1248 en duurde tot in het begin van de zestiende eeuw. Toen was echter pas eenderde van de oorspronkelijke plannen gerealiseerd. Een latere voltooiing volgde in de negentiende eeuw. De Dom van Keulen werd in 1996 opgenomen in het Werelderfgoed van de Unesco.

De Unesco heeft er Duitsland wel voor gewaarschuwd dat de Elbe-vallei in Dresden op zijn beurt beschouwd moet worden als bedreigd Werelderfgoed. De barokke vallei – ruim 18 kilometer lang – werd pas twee jaar geleden opgenomen in het Werelderfgoed, maar dreigt volgend jaar weer geschrapt te worden. Reden daarvoor is de geplande bouw van een brug over de Elbe op het geklasseerde gebied. De Duitse regering heeft het stadsbestuur van Dresden inmiddels al gevraagd om het project – dat een investering van 160 miljoen euro zou vergen – te schrappen.

In Antwerpen is de start gegeven aan een uniek bouwproject. Midden in een stedelijke omgeving wordt een voormalige afgesloten militaire site omgevomd tot een open woongebied met een groengebied. Op die manier creëert Antwerpen voor de tweede keer op korte termijn een nieuw stadspark. Enkele maanden geleden werd op een oude spoorwegsite in het noorden van de stad ook al gestart met de aanleg van een nieuw woongebied in combinatie met een park. Daarvoor was het meer dan honderd jaar geleden dat in de stad nog een nieuw park werd gecreëerd.

Twaalf jaar geleden verliet de laatste soldaat het Militair Hospitaal aan de Marialei in Berchem. Het hospitaal was gebouwd op een oude militaire vestiging en dus volledig afgesloten van de buurt die eromheen was gebouwd. Op die manier vormde de site een verborgen terrein van 7,7 hectaren binnen een dichte stedelijke omgeving. Het Antwerpse stadsbestuur kocht de site van de federale overheid om er een nieuw woongebied van te maken.

“De opdracht is niet eenvoudig,” merken de projectontwikkelaars Vanhaerents-Wilma Project Development op. “We moeten deze gesloten site open maken en ook de militaire gebouwen, waarvan er verscheidene geklasseerd zijn, omvormen tot woongelegenheden. Daarnaast moesten we binnen dit ommuurde gebied ook een park creëren.” Maar de verwachtingen zijn hoog gespannen en het project wordt beschouwd als één van de meest prestigieuze bouwdossiers die de stad in recente tijden heeft gekend.

Geïnteresseerde projectontwikkelaars mochten een masterplan indienen dat samen met omwonenden en andere belanghebbenden door een jury werd besproken. Uiteindelijk werden negen dossiers ingediend, waaruit het plan van Vanhaerents-Wilma werd uitgekozen, vooral omdat het volgens de jury stedenbouwkundig bijzonder sterk stond. De ontwikkeling van het project is echter aan bepaalde voorwaarden verbonden, zoals het creëren van een sociale mix en aandacht voor groenaanleg.

Op het gebied komen in totaal 421 wooneenheden, bestaande uit residentiële parkappartementen, hippe lofts, comfortabele appartementen en stadswoningen met een tuin. Daarnaast worden ook sociale huur- en koopwoningen en -appartementen geïntegreerd in het woonproject. De auto wordt grotendeels geweerd uit het gebied. De bewoners krijgen een ondergrondse parkeergelegenheid. Fietsers en voetgangers zullen het gebied wel kunnen doorkruisen.

Op de site wordt ook ruimte voorzien voor zakelijke activiteiten en sociale, culturele en educatieve doeleinden. Onder meer de kapel krijgt een socio-culturele functie. Maar deze activiteiten zullen volgens de projectontwikkelaars ondergechikt blijven aanhet rustig en residentieel wonen. De realisatie van het project vergt van de ontwikkelaars een investering van 85 miljoen euro.

De gruwel van de oorlog gaat ook niet aan de architectuur voorbij. Terwijl onder de bevolking talloze slachtoffers vallen, worden ook gebouwen en monumenten door bombardementen of zwaar geschut aan flarden gereten. Rond de vernieling van dat bouwkundig geheugen heeft architectuurspecialist Robert Bevan zijn boek ‘The Destruction of Memory: Architecture at War’ gewijd.

Robert Bevan stelt in zijn boek dat de aanval op architectuur en misdaden tegen de mensheid heel vaak hand in hand gaan. “De vernieling van de synagogen door de Nazi’s tijdens de Kristalnacht mondde later uit in de Joodse holocaust,” voert hij aan. “Dat was ook het geval tijdens de etnische zuiveringen in het voormalige Joegoslavië. Die viseerden niet alleen menselijke wezens, maar alle fysieke tekenen van hun aanwezigheid in het land en dus ook woningen, moskees en monumenten.”

Gebouwen hebben volgens Bevan een bijzondere plaats in ons bewustzijn. “Ze geven een gevoel van permanentie en eigendom en zijn een teken van indivuele en collectieve herinneringen,” voert hij aan. “Hun vernieling weerspiegelt dan ook het wegvegen van identiteiten en het ontmenselijken van de andere.”

Bevan stelt dat de vernieling van fysieke ruimtes dikwijls een onderdeel vormt van een groter doel dat mensen hun geschiedenis, identiteit en geheugen wil wegnemen. Daarbij verwijst hij naar de Duitse Baedeker-aanvallen, die gericht waren op historische Engelse steden, maar ook op de vernieling van de WTC-torens in New York.

“Men richt zich op structuren met heel sterke associaties, zoals symbolen van nationaal erfgoed, koloniale overheersing of financiële macht,” benadrukte hij. Maar ook de Chinese bezetting van Tibet en de ontstedelijking door de Rode Khmers in Cambodja, waar regerende regimes aan de bevolking een nieuwe identiteit probeert op te leggen door de manipulatie van de stedelijke omgeving.

Bevan wijst er echter op dat het niet altijd zo hoeft te gaan. Zo stelt hij dat Rome tijdens de tweede wereldoorlog tot een open stad werd uitgeroepen en dat Wenen door beide partijen ongemoeid werd gelaten. “De Amerikaanse president Eisenhower waarschuwde zijn troepen ervoor dat de monumenten van Italië de groei van een cultuur vertegenwoordigde die ook die van de Amerikanen was,” aldus Bevan. “Hij stelde dat die monumenten zoveel mogelijk moesten gespaard blijven.”

Maar in recente oorlogen, vooral wanneer die gevoed worden door religieus nationalisme, werd cultureel erfgoed volgens Bevan dikwijls bedoeld en gericht vernield. “Dubrovnik is daar een voorbeeld van,” stelt hij. “De stad werd vernield omdat men niet wou dat de tegenstander die parel zou kunnen bezitten. Ook Hitler probeerde dat door het bevel te geven Parijs te vernielen.”

In New York is een huizenblok genoemd naar de beroemde Amerikaanse acteur Humphrey Bogart. De acteur bracht er een groot gedeelte van zijn jonge jaren door. Het pand, gelegen aan 245 W. 103rd Street, werd het voorbije weekend voorzien van een bronzen plakket.

Het initiatief is afkomstig van Gary Dennis, een filmliefhebber die in hetzelfde blok woont. Hij verzamelde meer dan duizend handtekeningen en kreeg daarna ook de steun van de stad. Lauren Bacall, de weduwe van Bogart, verklaarde dat de acteur het ongelooflijk zou gevonden hebben om op deze manier te worden geëerd.

Humphrey Bogart werd in 1899 geboren en won een Oscar voor zijn rol in ‘The African Queen’ (1951). Daarnaast speelde hij hoofdrollen in onder meer ‘Casablanca’ en ‘The Maltese Falcon’. De acteur overleed in 1957, amper 57 jaar oud. Hij leefde tot zijn 25ste jaar in het huizenblok, dat nu omgedoopt werd tot Humphrey Bogart Place.

Het huizenblok waar de beroemde Amerikaanse acteur Humphrey Bogart opgroeide, is dit weekeinde omgedoopt tot Humphrey Bogart Place. Tientallen fans van de filmster trotseerden de regen om de onthulling van het bronzen plakkaat aan 245 W. 103rd Street in New York te zien.
Bogarts weduwe Lauren Bacall liet weten dat de ster van films als ‘The Maltese falcon’ (1941) en ‘Casablanca’ (1942) het ongelooflijk zou hebben gevonden om op deze manier te worden geëerd.