Tegen april volgende jaar zullen er 75 van de 218 woningen van de Gentse Dampoortwijk gerenoveerd zijn. Daarmee haalt het project Bouwblokrenovatie de doelstelling die drie jaar geleden naar voor werd geschoven. Betaalbaar wonen is volgens de Gentenaars één van de pijnpunten van de stad. Met het proefproject Boublokrenovatie wou het Gentse stadsbestuur daar een antwoord op vinden.

In 2005 bakende Gent een zone af van acht straten in de Dampoortwijk. In die zone liggen 218 vooral kleinere woningen. Met steun van de federale overheid kon het stadsbestuur verbouwers in dat gebied tijdelijk tot de helft subsidiëren. Met de andere bestaande subsidies erbij, worden sommige werken daardoor tot 70 procent gesubsidieerd. Kandidaat-verbouwers mochten tot eind vorige maand projecten indienen.

Volgens Duurzaam Huis doet dit projecten de hele wijk heropleven. “Niet alleen wordt er op korte termijn heel wat verbeterd in de huizen, we proberen ook een nieuwe wijkdynamiek op gang te brengen,” aldus de organisatie. “De bewoners leren elkaar kennen – ook al door samen te werken aan bijvoorbeeld de isolatie van verschillende daken tegelijkertijd, wat de kosten kan drukken.”

Uiteindelijk zal het project 799.000 euro hebben gekost. Er wordt nu verder gekeken naar nieuwe mogelijkheden. Volgens schepen van woonbeleid Karin Temmerman is het niet onmogelijk dat deze Boublokrenovatie-projecten in de toekomst gekoppeld worden aan stadsvernieuwings-programma’s. Daardoor kan volgens haar de impact nog groter zijn.

Na tientallen jaren is er eindelijk een doorbraak geforceerd voor het Lorette-klooster, één van de grootste stadskankers in Mechelen. Twee investeerders hebben samen een bouwaanvraag ingediend. Volgens Karel Geys, de Mechelse schepen voor stadsvernieuwing, hoopt dat de bouwvergunning in oktober rond kan zijn. De werken zijn een project van het Antwerpse First Immo en het Mechelse City II Site.

First Immo uit Antwerpen verbouwt het Loretteklooster in de Begijnenstraat tot achttien kloosterlofts. Maar de grootste en meest moeilijke opdracht wacht het Mechelse City II Site in de Drabstraat. De beschermde panden het Hooghuys en ‘t Sweert moeten bewaard blijven. ’t Sweert is vooral belangrijk omwille van zijn drie waardevolle historische puntgevels. Die zijn vanaf de straat echter niet te zien.

Het project krijgt een subsidie van 250.000 euro van het Fonds voor Grootstedenbeleid. In ‘t Sweert komen drie woningen. Rechts ervan wordt enkel de gevel behouden. Erachter verrijst een nieuwbouw. Links van het historische pand komt een volledige nieuwbouw, telkens met drie wooneenheden. In het binnengebied leggen de promotoren twee stadstuinen aan en ondergronds een garage voor 31 wagens. Ook de wandelgang naast geschenkenwinkel Pâté du Chef wordt opnieuw opengesteld.

Het vernieuwde Antwerpse Centraal Station heeft voortaan ook een eigen winkelcentrum. Daarmee wil de NMBS zijn grote stations een nieuw karakter bieden. Het zullen in de toekomst niet langer plekken zijn waar men enkel op de trein wacht, maar waar men die tijd nuttig kan besteden. In Antwerpen moet deze realisatie trouwens ook opnieuw contact leggen tussen twee stadswijken die door de sporen decennia van elkaar waren gescheiden.

Op het straatniveau heeft NMBS-vastgoeddochter Eurostation een passage gecreëerd met een zestigtal winkels. Gehoopt wordt dat dit shoppencentrum meer passage zal genereren en extra geld opbrengen, terwijl ook de service aan de reiziger en de bezoeker wordt uitgebreid. Eurostation zegt bijzonder goede ervaringen te hebben in Brussel-Zuid, waar een volwaardig shoppingcentrum werd gerealiseerd.

Het nieuwe winkelcentrum biedt de bezoeker een uitgebreid assortiment goederen. Naast de traditionele krantenwinkel en de koffiebar, is er ook een vestiging van de supermarktketen Spar. Daarnaast werd echter ook ruimte gemaakt voor de diamantwinkels die zich vroeger aan de straatzijde onder de gewelven van de verhoogde spoorwegbedding bevonden. De NMBS hoopt dat deze winkeltjes een toeristische attractie worden.

Opmerkelijk is ook dat het winkelcentrum de verbinding moet vormen tussen wijken die door de sporen meer dan honderd jaar lang van elkaar werden afgesneden. Voortaan moet het winkelcentrum zorgen voor een passage tussen de Diamantwijk en de Kievitwijk, maar moet ook een verbinding leggen tussen de Plantin en Moretuslei en de De Keyserlei. De ingang voor de Kievitwijk wordt eind dit jaar geopend.

De voormalige textielfabriek L’Ouate in Herzele krijgt een nieuwe toekomst. Deze zomer start de aannemer met de verbouwing van het complex, dat omgevormd zal worden tot een polyvalent centrum. Er komen onder meer ruimtes voor bibliotheek, fuifzaal, concertzaaltje, lokalen voor de muziekschool en het verenigingsleven en woongelegenheid voor zes gezinnen. Na realisatie kan de gemeente Herzele het complex leasen of kopen.

De textielfabriek L’Ouate heeft generaties Herzelenaars werk verschaft. Na de stopzetting van de activiteiten bleef de toekomst van het complex lang in het ongewisse. Het dossier voor een nieuwe invulling werd opgestart in 2001, maar werd met diverse tegenslagen geconfronteerd. Onder meer lieten de toelagen voor afbraak van de oude panden en instandhouding van de originele fabrieksstructuur op zich wachten.

In november vorig jaar werd de opdracht toegewezen aan het aannemingsbedrijf Moens, maar een concurrerende aannemer ging in beroep tegen de procedure. De Raad van State verwierf echter de klacht, waarna de opdracht definitief kon worden toegewezen. Het complex zou begin 2009 in gebruik genomen kunnen worden. Met de realisatie van het project is een bedrag van 3,5 miljoen euro gemoeid.

Het stadsbestuur van Leuven wil de leegstaande ruimtes boven winkelpanden als sociale woning verhuren. Daarmee wil de stad het wonen boven winkels aantrekkelijker maken. Voor het project werd een bedrag van 60.000 euro uitgetrokken. Het Leuvense stadsbestuur probeert al enkele jaren met allerlei premies en een leegstandsbelasting wonen boven winkels te promoten. Dat leverde tot nu toe echter weinig succes op.

Veel bovenverdiepingen in het commerciële hart van Leuven staan leeg en verkommeren, terwijl er tegelijkertijd een nijpend tekort is aan betaalbare woningen, koten, studio’s en appartementen. Vele eigenaars zijn blijkbaar niet bereid om de nodige middelen te investeren om de panden om te toveren tot bewoonbare leefruimtes. Blijkbaar brengen de handelspanden op de gelijkvloerse verdieping genoeg op.

Sinds het Leuvense stadsbestuur in 2005 met zijn project startte, zijn er slechts 91 woningen bijgekomen, waaronder 43 koten. Het sociale verhuurkantoor Spit krijgt nu van het Leuvense stadsbestuur extra subsidies als het eigenaars ervan kan overtuigen de ruimtes boven winkels als sociale woning te verhuren. Het stadsbestuur heeft daar tot 10.000 euro per woning voor over. Spit krijgt daarvoor ook al subsidies van het Vlaamse Gewest en het provinciebestuur.

Als het project zijn vruchten afwerpt, behoort een uitbreiding ervan in de toekomst tot de mogelijkheden. Daarnaast werd het premieverdrag voor kleine zelfstandigen verhoogd van 25 euro tot 40 euro per vierkante meter. Daarmee wil de stad vooral kleine eigenaars aanmoedigen. Er werd dan ook een maximum van 10.000 euro per woning voorzien. De premies gelden voorlopig nog steeds alleen voor het kernwinkelgebied.

Het Antwerpse stadsbestuur heeft een voorwaardelijke toestemming gegeven voor de bouw van twee woontorens aan het Kattendijkdok. Daarmee wordt een belangrijke stap gezet in de toekomstplannen voor het Antwerpse Eilandje. In totaal komen er zes woontorens. Een appartement kost wel minstens 140.000 euro, maar de prijs van een penthouse kan oplopen tot 2,3 miljoen euro.

Het Antwerpse stadsbestuur heeft een goedkeuring verleend aan de bouw de eerste twee van woontorens aan de Westkaai. De bouwvergunning wacht nu alleen nog op het akkoord van het Vlaamse gewest, met een bindend advies van Ahrom (Administratie Huisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu). Projectontwikkelaar Project² hoopt nu snel de vergunning te krijgen, zodat het na de bouwvakvakantie kan beginnen.

Als de werkzaamheden vlot verlopen, kan het eerste gebouw tegen de lente van 2009 klaar zijn. De torens hebben een basis van 400 tot 600 vierkante meter. Ze zijn 55 meter hoog en tellen 16 verdiepingen. Het stadsbestuur opteerde gericht voor ranke torens, want daardoor kan het zicht op de Schelde en het Kattendijkdok grotendeels open blijven en blijft er ook veel open wandelruimte over.

Het project is een realisatie van de naamloze vennootschap Kattendijk, een samenwerking van onder meer Project², KBC en 3D. De eerste twee torens werden ontworpen door het Zwitserse bureau Diener&Diener Architecten. Twee andere werden getekend door het Londense David Chipperfield, terwijl de twee laatste van de hand zijn van Gigon&Guyer uit Basel. De omgeving werd uitgetekend door de Franse landschaparchitect Desvinge.

De benedenverdiepingen worden ingenomen door commerciële ruimte, met winkels, horeca en diensten. De vraag naar de appartementen aan het Kattendijkdok is volgens de ontwikkelaars bijzonder groot. Op dit ogenblik is al 15 procent van het aanbod verkocht.

De opwaardering van de Vaartkom wordt voor Leuven het belangrijkste project voor de volgende jaren. Daarbij is een globale investering van 155 miljoen euro voorzien. Daarvoor wil het Leuvense stadsbestuur onder meer beroep doen op subsidies van het Stadsvernieuwingsfonds. Het stadsbestuur zou zelf in totaal ruim 12 miljoen investeren in het publieke gedeelte van het project.

De Vaartkom speelde 250 jaar lang een cruciale rol in de Leuvense economie. Maar sinds onder meer InBev er zijn brouwerijen sloot, ligt het gebied eerder troosteloos bij. De voorbije jaren werden al enkele initiatieven voor renovaties genomen. Zo bouwde de vennootschap Zeekanaal er een jachthaven uit en trok InBev er zijn gloednieuwe internationale hoofdzetel op. Voor een groot deel van de site liggen er er nog meer concrete plannen op tafel.

Volgens de plannen wordt de publieke ruimte rond de jachthaven verkeersluw en wordt het verkeer omgeleid via het Engelsplein en een nieuwe brug over de Vaart. Op dit plein zoekt de stad een privé-bedrijf dat een parkeergebouw met 1.500 plaatsen optrekt. Aan de Vaartkom maakt het Dava-gebouw plaats voor 75 sociale en andere gebouwen. Een privé-promotor begint binnenkort op de aanpalende braakliggende grond met de bouw van nog eens negentig wooneenheden.

De stad wil het aanpalende domein van de paters van de Keizersabdij in erfpacht nemen er er een 2,5 hectare groot park aanleggen dat bereikbaar is via een brug over de ring en met een lift vanaf het Engelsplein. Op het braakliggend InBev-terrein langs de Glasblazerijstraat komt er een groot bouwblok en verderop in de Sluisstraat is een park gepland. InBev zal het beschermde gebouw De Hoorn laten renoveren en ook de Sluis- als Glasblazerijstraat worden heraangelegd.

In totaal wordt rekening gehouden met een investering van 155 miljoen euro. Daarvan komt 35 miljoen euro op rekening van de publieke sector. Het Leuvense stadsbestuur heeft 12,3 miljoen euro voorzien en hoopt op 5 miljoen euro van het Stadsvernieuwingsfonds.

Studentenkamers moeten voor verhuur gecontroleerd worden op kwaliteit. Dat zegt de Leuvense schepen van wonen Jaak Brepoels. Hij wil controleurs aanstellen om studentenkamers preventief te keuren. Op dit ogenblik gebeurt die controle op vraag van de eigenaars zelf. Bovendien werd de voorbij zeven tot acht jaar amper een tiende van de studentenhuisvesting gecontroleerd.

Sinds een aantal jaar heeft Leuven een kamerreglement dat aan de eigenaars van studentenkoten normen oplegt in verband met kwaliteit, brandveiligheid en regels wat betreft gas en elektriciteit. Maar van de 30.000 Leuvense studentenkamers zijn er volgens Brepoels echter amper 3.500 gecontroleerd zijn.

De Leuvense schepen stelt dat er bij verbouwingen of nieuwbouw van kamers wel controles zijn, maar die gebeuren meestal op vraag van de eigenaars zelf wanneer ze een conformiteitsattest willen verkrijgen. “De eigenaars van de slechtst onderhouden kamers zullen dat attest natuurlijk niet aanvragen,” voert Jaak Brepoels aan.

Ook bij ernstige klachten worden de panden nu al gecontroleerd. Maar Brepoels wil in de toekomst brandweermensen en ambtenaren van de huisvestingsdienst op pad sturen om preventieve controles uit te voeren. De besprekingen zijn volgens de schepen al aan de gang, maar een definitieve beslissing moet niet voor volgend jaar verwacht worden.

De vastgoedgroep Atenor gaat een aanvraag indienen voor de bouw van een residentiële toren van 135 meter hoog met 26 verdiepingen langs het Kanaal van Brussel, ter hoogte van de Willebroekkaai. Als het project goedgekeurd wordt, zal de toren meteen het hoogste gebouw van Brussel worden met een exclusief residentiële functie. Gemikt wordt op een kapitaalkrachtiger publiek.

De geplande Premium-toren zou een totale woonruimte van 30.000 vierkante meter omvatten, verdeeld over tweehonderd tot driehonderd appartementen. De oppervlakte van de individuele wooneenheden kan variëren van 130 tot 600 vierkante meter. Op de 21 ste verdieping krijgt het gebouw een fitnesszaal en een zwembad. Het gebouw is ontworpen door het architectenbureau David Chipperfield Architects.

De toren moet ook een energievriendelijk gebouw worden. Het water van het kanaal zal immers worden gebruikt om energie te besparen op verwarming en afkoeling. De bouwheer mikt vooral op een kapitaalkrachtiger publiek. Er wordt immers gewag gemaakt van een verkoopprijs van 2.500 euro per vierkante meter. Gehoopt wordt dat het complex tegen 2010 in gebruik genomen zal kunnen worden.

De Cubaanse architectuur heeft veel te danken aan het communistisch regime van Fidel Castro, die er bijna een halve eeuw lang in geslaagd is om de eclectische architectuur van Havana te vrijwaren voor het vernielend werk van projectontwikkelaars en hun bulldozers, maar nu lijkt de neo-barok en art deco van de Cubaanse hoofdstad door gebrek aan onderhoud alsnog vernietigd te worden.

“Tientallen koloniale gebouwen en schitterende pleintjes van het oude Havana werden gerestaureerd sinds ze in 1982 door de Unesco werden opgenomen in zijn cultureel werelderfgoed,” aldus het persbureau Reuters. “Maar de rest van de stad lijkt helemaal in puin te vallen. Een groot gedeelte van 2,2 miljoen inwoners van Havana leven in zwaar onderkomen huizen.”

“De situatie is bijzonder kritiek geworden,” voert ook de toonaangevende Cubaanse architect Mario Coyula aan. “Er zijn stadsdelen waar om de paar dagen een gebouw instort. Er is een enorme overbevolking.” Hij vreest zelfs dat de architecturale schoonheid van Havana voor altijd verloren zal zijn. Veel huizen die gebouwd werden in de jaren twintig en dertig hebben zelfs geen basissanitair.

Zelfs het beroemde restaurant La Guarida, ingericht op de bovenste verdieping van een koloniaal herenhuis uit 1913 van een suikerbaron, ontsnapt volgens het persbureau niet aan de verloedering. “De rest van het pand is herworden tot een woonkazerne, waar dertig families de vroegere kamers met hoge plafonds hervormd hebben tot kleine tweekamerflats,” merkt Reuters nog op.

Volgens specialisten zou het renoveren van Havana zoveel kosten dat afbraak in veel gevallen onvermijdelijk is geworden. Volgens een aantal Cubanen verkeert vijftien procent van de woningen in erbarmelijke staat. “Niemand weet hoe ze nodig blijven staan,” aldus een anonieme ambtenaar. “Het is een mirakel dat ze niet zijn ingestort.” Maar toch geloven velen dat hun wijken nog gered zullen kunnen worden.

Volgens officiële Cubaanse cijfers heeft het land een tekort aan 400.000 huizen, terwijl 43 procent van de woningen herstellingen nodig hebben. Vorig jaar werden 110.000 nieuwe woongelegenheden gebouwd. Dat is drie keer meer dan het jaar voordien, maar nog altijd 40.000 minder dan was gepland. De woonproblematiek verergerde toen de Sovjet-Unie instortte en Cuba meteen zijn grootste bondgenoot kwijtraakte.

Volgens architect Coyula heeft de regering van Fidel Castro de woonproblematiek nooit echte prioriteit gegeven en werd er voorkeur gegeven aan projecten rond gezondheid, opvoeding en industriële ontwikkeling.