België zit iets boven de Europese middenmoot wat het woningbezit betreft. Gemiddeld heeft zeventig procent van de Belgen een eigen woonst, tegenover zestig procent van de Europeanen. Ierland, Spanje en Griekenland scoren ver boven het gemiddelde. Dat blijkt uit de studie ‘Woning en woonomgeving in België’, die de cijfers van de socio-economische enquête van 2001 analyseert en internationaal vergelijkt.

In de meeste landen zijn huizen koopwoningen en worden appartementen verhuurd. Dat geldt niet voor België. Bij ons bevat de huursector bijna evenveel eengezinswoningen als appartementen. Tegenover andere Europese landen heeft België een vrij oud woningbestand. In ons land dateert 15 procent van de woningen van voor 1919 en 17 procent van tussen de twee wereldoorlogen.

In Europa is gemiddeld 11 procent van de woningen gebouwd voor 1919 en 12 procent in het interbellum. Tenslotte blijkt ook nog dat in België één op de vijf Turkse en Marokkaanse gezinnen in huizen wonen die gebouwd zijn voor 1919, dat is meer dan de andere nationaliteiten. Ook alleenstaanden wonen vaker in oudere woningen. Gehuwden betrekken vaker nieuwe woningen en gezinnen met kinderen verblijven in de nieuwste huizen.

Het Antwerpse stadsbestuur heeft een voorwaardelijke toestemming gegeven voor de bouw van twee woontorens aan het Kattendijkdok. Daarmee wordt een belangrijke stap gezet in de toekomstplannen voor het Antwerpse Eilandje. In totaal komen er zes woontorens. Een appartement kost wel minstens 140.000 euro, maar de prijs van een penthouse kan oplopen tot 2,3 miljoen euro.

Het Antwerpse stadsbestuur heeft een goedkeuring verleend aan de bouw de eerste twee van woontorens aan de Westkaai. De bouwvergunning wacht nu alleen nog op het akkoord van het Vlaamse gewest, met een bindend advies van Ahrom (Administratie Huisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu). Projectontwikkelaar Project² hoopt nu snel de vergunning te krijgen, zodat het na de bouwvakvakantie kan beginnen.

Als de werkzaamheden vlot verlopen, kan het eerste gebouw tegen de lente van 2009 klaar zijn. De torens hebben een basis van 400 tot 600 vierkante meter. Ze zijn 55 meter hoog en tellen 16 verdiepingen. Het stadsbestuur opteerde gericht voor ranke torens, want daardoor kan het zicht op de Schelde en het Kattendijkdok grotendeels open blijven en blijft er ook veel open wandelruimte over.

Het project is een realisatie van de naamloze vennootschap Kattendijk, een samenwerking van onder meer Project², KBC en 3D. De eerste twee torens werden ontworpen door het Zwitserse bureau Diener&Diener Architecten. Twee andere werden getekend door het Londense David Chipperfield, terwijl de twee laatste van de hand zijn van Gigon&Guyer uit Basel. De omgeving werd uitgetekend door de Franse landschaparchitect Desvinge.

De benedenverdiepingen worden ingenomen door commerciële ruimte, met winkels, horeca en diensten. De vraag naar de appartementen aan het Kattendijkdok is volgens de ontwikkelaars bijzonder groot. Op dit ogenblik is al 15 procent van het aanbod verkocht.

De gemiddelde huurprijs voor een woning in Brussel bedraagt 508 euro. Dat blijkt uit een studie door het Observatorium van de Huurprijzen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het rapport voert verder aan dat de woningen alsmaar kleiner worden en de huurprijs tussen 2004 en 2006 met gemiddeld 1,8 procent is gestegen.

Het Brusselse huurwoningenbestand bestaat voor het leeuwendeel uit appartementen (90 procent). De gemiddelde oppervlakte is 63 vierkante meter, maar voor pas betrokken woningen is dat maar 59 vierkante meter. Dat wijst er volgens de onderzoekers op dat de woningen steeds kleiner worden. Een woning telt gemiddeld 1,43 kamers.

Voor een huurwoning in Brussel moet men gemiddeld 508 euro betalen. De gemiddelde prijs in de eerste kroon is 485 euro, maar in de tweede kroon (Sint-Lambrechts-Woluwe, Sint-Pieters-Woluwe, Oudergem, Watermael-Bosvoorde, Ukkel, Berchem en Ganshoren) loopt dat op tot 581 euro.

Studentenkamers moeten voor verhuur gecontroleerd worden op kwaliteit. Dat zegt de Leuvense schepen van wonen Jaak Brepoels. Hij wil controleurs aanstellen om studentenkamers preventief te keuren. Op dit ogenblik gebeurt die controle op vraag van de eigenaars zelf. Bovendien werd de voorbij zeven tot acht jaar amper een tiende van de studentenhuisvesting gecontroleerd.

Sinds een aantal jaar heeft Leuven een kamerreglement dat aan de eigenaars van studentenkoten normen oplegt in verband met kwaliteit, brandveiligheid en regels wat betreft gas en elektriciteit. Maar van de 30.000 Leuvense studentenkamers zijn er volgens Brepoels echter amper 3.500 gecontroleerd zijn.

De Leuvense schepen stelt dat er bij verbouwingen of nieuwbouw van kamers wel controles zijn, maar die gebeuren meestal op vraag van de eigenaars zelf wanneer ze een conformiteitsattest willen verkrijgen. “De eigenaars van de slechtst onderhouden kamers zullen dat attest natuurlijk niet aanvragen,” voert Jaak Brepoels aan.

Ook bij ernstige klachten worden de panden nu al gecontroleerd. Maar Brepoels wil in de toekomst brandweermensen en ambtenaren van de huisvestingsdienst op pad sturen om preventieve controles uit te voeren. De besprekingen zijn volgens de schepen al aan de gang, maar een definitieve beslissing moet niet voor volgend jaar verwacht worden.

De Antwerpse spaarbank Argenta heeft bekend gemaakt zijn woonkredieten goedkoper te maken. Argenta herziet volgens de krant De Tijd de rente op zijn woonkredieten met 10 procent, waardoor een lening met een looptijd van twintig jaar en een vaste rentevoet aan een interest komt van 4,4 procent.

Argenta is daarmee naar eigen zeggen de goedkoopste op de Belgische markt. De spaarbank gaat met zijn nieuwe koers in tegen de huidige trend. De meeste banken vermijden immers om de rente op hypothecaire leningen te verlagen. Dat zou hun rendabiliteit immers in het gedrang brengen.

Mensen betalen veel geld om aan het water te kunnen wonen. “Maar waarom moedigt het stadsbestuur wonen op het water niet aan”, vraagt het Antwerpse kandidaat-districtsraadslid Frans Vandamme van sp.a zich af. Vandamme woont zelf op een schip in de Kattendijksluis in Antwerpen en getuigt over een heel aparte ervaring.

Frans Vandamme is geboren boven een café en woonde ook boven enkele kroegen die hij in het verleden zelf uitbaatte. Daarnaast huisde hij nog in verschillende andere appartementen en rijwoningen en verbleef ondertussen als gids in Afrika ook een jaar in een tent. Drie jaar geleden besloot Vandamme om naar een woonboot uit te kijken. “Ik zocht in eerste instantie een betaalbare alternatieve woonst, maar de klassieke sociale woningen lijken allemaal op elkaar”, legt hij uit. “Als je dan in het midden van de nacht dronken thuiskomt, loop je zo het verkeerde huis binnen.”

Frans Vandamme begon de gespecialiseerde media uit te pluizen en ging ook op verkenning in Noord-Frankrijk, waar meer mensen op het water wonen. Uiteindelijk kocht hij anderhalf jaar geleden een oud steenschip dat door een Belg tot woonboot werd omgevormd. Vandamme betaalde er 200.000 euro voor. “Maar je kan ook al voor de helft van dat bedrag een schip van zeker 29 meter lang kopen”, beklemtoont hij. “Voor 150.000 euro woon je zelfs heel ruim. Afhankelijk van de keuze of het schip al dan niet nog moet kunnen varen, betekent dat een beschikbare ruimte van 150 tot 200 vierkante meter. Bovendien kan je tegenwoordig ook voor de aankoop van een woonboot een hypothecaire lening afsluiten.”

Wonen op het water is volgens Frans Vandamme een heel aparte ervaring. “Ik zie voortdurend beweging om mij heen en tegelijkertijd straalt het water rust en kalmte uit. ’s Morgens geef ik de zwanen eten en ik kan ook voor enkele tientallen euro’s naar Gent of Brussel verhuizen. Ik neem mijn huis gewoon mee en betaal alleen het brandstofverbruik. In feite voel ik mij alle dagen op reis, ook in de winter.”

“Het is alleen jammer dat wij in Antwerpen als zigeuners worden behandeld en om die reden voortdurend over onze schouder moeten kijken”, zucht Vandamme. “Als de havenkapitein beslist dat ik hier wegmoet, kan ik een andere ligplaats zoeken. Terwijl ik niemand stoor en alle regels en voorschriften respecteer. Ik mag met mijn schip permanent in de jachthaven van het Willemdok blijven liggen, maar dat kost 5.000 euro per jaar. Zoveel kan ik niet betalen. Hier bedraagt het jaarlijks liggeld 700 euro.”

In andere landen wordt wonen op het water aangemoedigd, weet Vandamme. Hij verwijst naar steden als Amsterdam, Parijs, Liverpool en Londen waar dokken die voor de oude havens geen economisch belang meer hadden als woonzone werden ingericht. “Maar dat veronderstelt een gericht beleid van het stadsbestuur in overleg met het havenbedrijf, leveranciers van nutsvoorzieningen en kandidaat-bewoners”, merkt Frans Vandamme op.

Zo zou er in de omgeving van de Kattendijksluis een woonwijk met een honderdtal schepen kunnen ontstaan. “De enige vereiste is dat het stadsbestuur het initiatief neemt om een dok met alle nutsvoorzieningen uit te rusten en er voor zorgt dat die voorzieningen tegen een normaal tarief worden aangeboden. Het mag immers geen elitair gebeuren worden. Het havenbedrijf heeft enkele maanden geleden de prijs van een herlaadkaart voor vierentwintig uur verlichting en elektriciteit om kleine huishoudelijke apparaten te gebruiken en televisie te kunnen kijken van 2,5 naar 5 euro opgeslagen. Dat is niet de goeie aanpak”, aldus Frans Vandamme. (LB)

Het Antwerpse Krotspot-team is begonnen met een tweede fase van zijn werking. Het nazicht bij huurwoningen in de Atheneumbuurt is achter de rug en het team begint nu meer noordelijker te werken en de buurt tussen het Sint-Jansplein en Spoor-Noord te controleren op technische gebreken.

De controle in de Atheneumbuurt maakte duidelijk dat één op de twee woningen technische onvolkomenheden vertoonde. “Maar meestal ging het om kleinere problemen, die nochtans tot gevaarlijke toestanden konden leiden,” vertelt schepen voor huisvesting Erwin Pairon. “In vele gevallen wisten de bewoners zelfs niet dat er gevaar dreigde.”

In totaal werden in de Atheneumbuurt 2.941 huurwoningen bezocht. Daarvan waren er 1.131 volledig in orde. Maar 1.131 panden waren niet in orde met de Vlaamse wooncode. De meeste overtredingen werden begaan tegen de veilige aansluiting van gasradiatoren. “Dikwijls werd met een flexibele aansluiting gewerkt in plaats van met een vaste aansluiting,” aldus de schepen. “Een aantal loodgieters beweerde blijkbaar dat dit volledig in orde was.”

Andere zonden waren een slechte verluchting van boilers en verwarmingstoestellen, wat een groot gevaar oplevert voor CO2-vergiftiging. Opmerkelijk was echter dat de woningen structureel meestal in goede staat verkeerden. “Echte krotten en huisjesmelkers werden niet vastgesteld,” aldus het Krotspot-team. “Die werden echter bij andere acties al aangepakt.”

Wanneer een gebrek werd vastgesteld, kreeg de eigenaar een aanmaning om de nodige verbeteringen aan te voeren. Inmiddels werden 430 woningen verbeterd, terwijl er nog met 865 wordt gepraat om de problemen op te lossen. In 94 gevallen werd echter een procedure opgestart tot ongeschiktheid of onbewoonbaarheid. Dat kan de eigenaar een rechtszaak kosten en in een aantal dossiers wordt met het stedelijk vastgoedbedrijf overlegd om het betrokken pand over te nemen.

Stuyvesant Town en Peter Cooper Village, twee appartementscomplexen in Manhatten, staan te koop voor een bedrag van ongeveer vier miljard euro. Dat is de grootste woningverkoop die ooit in de Verenigde Staten is gesloten. In totaal telt het project 11.200 appartementen.

De sites liggen in het hartje van Manhatten en worden bewoond door 25.000 mensen, verspreid over 110 woonblokken. Huidig eigenaar is de verzekeringsmaatschappij Metropolitan Tower Life Insurance Company. In november zou het gebied worden toegewezen aan de hoogste bieder. Tot de kandidaten behoren enkele internationale investeringsbanken en beleggers uit Dubai.

Volgens Amerikaanse media willen de kanidaat-overnemers van het gebied een luxe enclave maken. De prijzen van de wooneenheden zouden ongeveer 360.000 euro bedragen. Er wordt echter opgemerkt dat de daarmee overeenkomende huurprijzen door de huidige bewoners onmogelijk opgehoest kunnen worden. Het gevaar dreigt dan ook dat zij plaats zullen moeten maken en elders een onderkomen zullen moeten zoeken.

De appartementsgebouwen werden destijds gebouwd voor Amerikaanse soldaten die na de tweede wereldoorlog terugkeerden naar de Verenigde Staten. De huurprijzen varieerden toen tussen 50 en 90 dollar per maand. Inmiddels is dat opgelopen tot ongeveer 4.000 dollar.

In Duitsland is een nieuwe woontrend opgedoken. Steeds meer oude en leegstaande spoorweggebouwen worden door kopers omgevormd tot een droomwoning. Dat schrijft Susanne Ziegert, journaliste van de Duitse krant Die Welt, in een reeks rond alternatief wonen. Maar bij vele stationsgebouwen wordt ook gedacht aan andere concepten, zoals culturele en commerciële initiatieven.

Volgens Michael Baufeld, woordvoerder van Deutsche Bahn, zijn de voorbije tien jaar honderden spoorweggebouwen te koop aangeboden. “Eén investeerder kocht in één keer een lot van vijfhonderd stations,” vertelde hij aan de Duise krant. “Talloze anderen werden aan privépersonen verkocht.” De Duitse spoorwegen onderhouden nog 5.400 stations, maar ook daarvan zullen er in de toekomst aan de man gebracht worden.

Een groot aantal van de betrokken gebouwen werden op het einde van de negentiende opgetrokken en gelden als een typisch voorbeeld voor de bouwstijl van die periode. Een aantal is zelfs beschermd als monument. Heel vaak passeren en stoppen er ook nog treinen.

Stephan Müller, topman van het Berlijnse ontwikkelingsbureau Bahnstadt, stelt dat vooral kleinere stations op het platteland geschikt zijn als woning omdat daar ‘s nachts geen goederentreinen passeren. “Maar er zijn nog andere concepten mogelijk,” voert hij aan. “Dikwijls worden ze ook ingenomen door private bedrijven die treintickets verkopen, winkel, fietsverhuurders en toeristische bureau’s.”

In toeristische gebieden zijn de gebouwen volgens Müller ook bijzonder geschikt voor culturele doeleinden. “Er kunnen immers musea, conferentieruimtes en restaurants worden ondergebracht,” benadrukt hij. “In het Dixielandbahnhof in Dresden treden bijvoorbeeld jazzmuziekanten op.” Daarnaast zoekt Müller vooral kunstenaars en andere cultuurbeoefenaars. De prijzen voor de woningen zijn heel variërend. Sommige gaan van de hand voor 6.000 euro, maar anderen halen bedragen met vijf cijfers.

De Antwerpse Boerentoren was in de jaren zestig een absolute attractie voor toeristen die de Scheldestad bezochten. Nadien werd het niet langer mogelijk om vanuit de panoramazaal op bijna negentig meter hoogte de stad en zijn wijde omgeving te bewonderen. Maar die oude tijden komen tijdens de herfst opnieuw terug. Het beroemde bouwsel bestaat immers 75 jaar en naar aanleiding van die verjaardag wordt de toren opnieuw opengesteld voor het publiek.

De oorsprong van het gebouw gaat terug tot de jaren twintig van vorige eeuw, toen de Algemeene Bankvereeniging (Boerenbond) op zoek ging naar een nieuwe prestigieuze vestiging in Antwerpen. Uiteindelijk werd gekozen voor een locatie aan de Schoenmarkt, waar een woonblok tijdens de bombardementen van de eerste wereldoorlog zwaar was beschadigd. In 1929 werd begonnen met de bouw van de toren.

De Boerentoren was één van de eerste wolkenkrabbers van het Europese contintent en jarenlang de hoogste woontoren van Europa. Van bij het begin werd immers geopteerd voor een combinatie van wonen, werken en winkelen. Op 1 september 1930 weren de winkels op de benedenverdieping al geopend en op 24 december 1931 werd het gebouw officieel opgeleverd. In 1981 werd het gebouw officieel beschermd als monument. Inmiddels is het complex nog enkel als kantoorruimte in gebruik.

Rond de 75ste verjaardag van het gebouw werd door Antwerpen Open en eigenaar KBC een heel festiviteitenprogramma opgebouwd. Dat bestaat onder meer uit tentoonstellingen rond de Boerentoren en andere hoogbouw uit Antwerpen en Vlaanderen. Daarvoor kan men terecht in het KBC-gebouw zelf, maar ook in het Rockoxhuis, eveneens eigendom van de bank. Er zijn ook geleide bezoeken mogelijk aan enkele Antwerpse voorbeelden van hoogbouw. Meer details over het programma zijn terug te vinden op de website www.antwerpenopen.be. Om praktische redenen is vooraf reserveren wel noodzakelijk.