Ruim twintig procent van de arbeiders op bouwwerven in België waren de afgelopen zes maanden niet in regel met de sociale wetgeving of werden zwaar onderbetaald. Dit blijkt uit een controle van de sociale inspectie. Vooral Portugese arbeiders zouden bijzonder actief zijn in het Belgische zwarte arbeidscircuit.

Inspectiediensten van de federale overheid hebben het eerste halfjaar op bouwplaatsen liefst 22 procent arbeiders aangetroffen die niet in orde waren met de sociale wetgeving of de loonvoorwaarden op de Belgische arbeidsmarkt. Ze werden zwaar onderbetaald en hun werkgevers deden door dat lager uurloon, het niet betalen van belastingen en sociale zekerheid, aanzienlijk profijt. Volgens de inspectiediensten zelfs tot 50 procent per werknemer in vergelijking met een arbeidskracht die wel in orde is.

De helft van de betrapte firma’s blijkt onbekend, noch in het binnenland, noch in het buitenland, waar ze vaak niet meer dan een postbusadres hebben. Bij regularisaties van de dossiers van 8.477 werknemers in de bouwsector, recupereerde de Belgische overheid het eerste half jaar een bedrag van 8,5 miljoen euro. De meerderheid, 6.361 werknemers, kreeg geen correct loon.

De overheid heeft intussen de boetes opgetrokken tot bedragen tussen de 1.375 en 13.750 euro per persoon in overtreding, en eenzelfde tarief als bij zwartwerk. Om echt een doorbraak te hebben is het volgens de Sociale Inspectie nog wachten op de invoering van het principe van de hoofdelijke aansprakelijkheid. Hoofdaannemers worden dan ook verantwoordelijk voor alle onderaannemers die op hun bouwplaatsen rondlopen.

In november wordt begonnen met de bouw van het Airrail Center op de luchthaven van Frankfurt. Het zeshonderd meter lange gebouw wordt opgericht boven het hst-station en zou eind 2009 moeten klaar zijn. Het gaat in totaal om een oppervlakte van 130.000 vierkante meter. Begin 2009 wil de hotelketen Hilton er al twee complexen openen met een totale oppervlakte van 30.000 vierkante meter.

Het grootste gedeelte van de oppervlakte zal gebruikt worden voor kantoren. Daarnaast worden ook ruimte gecreëerd voor handelszaken en horeca-bedrijven. Fraport, de uitbater van de luchthaven van Frankfurt stelde het terrein ter beschikking. In ruil daarvoor krijgt Fraport een winstaandeel van achttien procent in het Airrail Center. De bouwkosten bedragen ongeveer 660 miljoen euro.

De investering wordt volledig gedragen door het bouwconsortium IVG Immobilien. Het Airrail Center is één van de grootste Duitse investeringsprojecten. Het complex zal negen verdiepingen tellen en zal twee binnentuinen omvatten met een waterval van vijftien meter. Volgens Deutsche Bahn zal het hst-station van de werken geen hinder ontvangen en de hele tijd toegankelijk blijven.

De Belgische bouwsector speelt jaarlijks 75 miljoen euro kwijt bij diefstallen en vandalisme. Dat blijkt uit een enquête van de Confederatie Bouw. Dat is dubbel zoveel als vijf jaar geleden. Bovendien wordt gesteld dat dit nog een voorzichtige schatting is. In die cijfers is immers geen rekening gehouden met de diefstal van klein materiaal en de technische werkloosheid die door diefstallen en vandalisme worden veroorzaakt.

Volgens Robert de Meulenare, gedelegeerd bestuurder van de Confederatie Bouw, bedraagt de schade drie procent van de totale omzet van de sector. Dat is volgens hem bijzonder veel, want de gemiddelde winstmarges liggen rond de twee procent. In totaal maken politiecijfers melding van drieduizend aangiftes. Maar de organisatie stelt dat veel diefstallen niet aangegeven worden omdat het materiaal toch niet verzekerd kon worden.

De diefstallen worden volgens de Confederatie bouw grotendeels gepleegd door georganiseerde bendes die precies weten welke buit ze moeten hebben en op bestelling werken. De dieven zijn niet alleen uit op gespecialiseerd werfmateriaal, maar zijn ook tuk op lavabo’s, radiotren, bakstenen, ramen en isolatie. Er wordt gewerkt aan een actieplan om het probleem aan te pakken.

In Europa zal de productie van de bouwsector tegen 2008 stijgen tot 1.342 miljoen euro. Dat blijkt uit cijfers die bekend gemaakt werden tijdens het halfjaarlijks congres van Euroconstruct in Amsterdam. Het voorbije jaar kende de sector een omzetdaling van 78 miljard euro. Door de betere economische conjunctuur denkt Euroconstruct, dat de bouwsectoren van negentien Europese landen vertegenwoordigt, aan een positieve evolutie van de markt. Maar er wordt tevens opgemerkt dat de groei van de bouw achterop blijft bij de economische conjunctuur.

Euroconstruct toonde zich op het Amsterdamse congres hoopvol over de toekomst. “De werkloosheid neemt in Europa sinds 2003 geleidelijk af,” aldus de organisatie. “Het bruto binnelands product stijgt tot 2008 jaarlijks met ongeveer twee procent, afhankelijk van de rente, wisselkoersen en olie. Dat geeft een impuls aan de huizenmarkt. Maar er wordt ook opgemerkt dat de groei in de bouwsector achterop blijft bij de economische conjunctuurgroei. Dat heeft volgens Euroconstruct vooral te maken met het budgetgestuurde beleid van de overheden.

In West-Europa haalde de bouwproductie vorig jaar een omzet van 1.213 miljard euro. De helft daarvan ging naar woningbouw, waarbij nieuwbouw en renovatie evenredig waren verdeeld. Daarnaast ging twintig procent naar grond-, wegen- en waterbouw en dertig procent naar gebouwen die niet voor bewoning bestemd zijn, zoals fabrieken en ziekenhuizen. In Oost-Europa ging naar 17 procent woningbouw, 8 procent woningrenovatie, 34 naar infrastructuurwerken en 41 procent naar niet-woongbouwen.

De bouwsector heeft een goed jaar achter de rug. Dat meldt de sectororganisatie Confederatie Bouw. Daarbij wordt gewag gemaakt van een groei met 5,4 procent. De groei was volgens de organisatie echter hoofdzakelijk te danken aan de bouw van nieuwe woningen. De niet-residentiële bouw en de burgerlijke bouwkunde presteerden minder bevredigend.

“Als de Belgische economie in 2005 sneller is kunnen groeien dan het Europees gemiddelde, dan is dit dankzij het dynamisme van de binnenlandse vraag en vooral van de bouw,” aldus de Confederatie Bouw. “Alle sectoren samen genomen, is de Belgische economie in 2005 met 1,5 procent gegroeid, maar in de bouw bedroeg de groei 5,4 procent.”

In de sector nieuwe woningen was de vraag het voorbije jaar het krachtigst. Tussen 2003 en 2005 steeg het aantal bouwvergunningen met 40 procent. Er werden het voorbije jaar 58.800 vergunningen toegekend, het hoogste peil sinds 25 jaar. Dat heeft volgens de organisatie te maken met het historisch laag peil van de rentetarieven en de voorkeur voor appartementen. Die vertegenwoordigen vandaag 50 procent van de bouwvergunningen, tegen slechts een derde tien jaar geleden.

“Maar wij moeten alert blijven en niet denken dat wij in een periode van duurzame vooruitgang op lange termijn zijn beland,” waarschuwt de Confederatie Bouw. “Voor 2006 verwachten wij ondanks de tariefstijgingen een stabilisatie van de vraag, gelet op de bouwreserve die uit de statistieken van de bouwvergunningen te voorschijn komt. Op langere termijn en al vanaf 2007 denken wij dat de huidige stijging niet kan blijven duren.”

Opgemerkt wordt dat de prestaties in de niet-woningbouw verre van bevredigend was. Er werd in volumes wel een stijging van 8,5 procent genoteerd, maar tegelijkertijd een daling van 1,5 procent in het aantal bouwvergunningen, aangezien het vergunde volume werd opgetrokken door één enkel megaproject.

“Voor 2006 is de hoop op een toename van de vraag in dit marktsegment dus gewettigd,” meent Confederatie Bouw. “De ondernemingen hebben hun investeringen in 2005 immers met 9,5 procent opgetrokken en men verwacht dit jaar een nieuwe stijging met zowat 2,5 procent. De gemiddelde omvang van de projecten is in 10 jaar verdubbeld maar hun aantal is met de helft gedaald; momenteel zijn er amper nog 4.000 projecten.”

De sector burgerlijke bouwkunde vertoonde vorig jaar een vooruitgang met 5 tot 6 procent. “Ook dit resultaat is weinig bevredigend op een jaar van de gemeenteraadsverkiezingen, een periode waarin de ondernemingen traditioneel een groot deel van hun omzet boeken,” stipt de organisatie aan. “Voor 2006 kan men een verbetering bij de burgerlijke bouwkunde hopen, maar in mindere mate dan normaal tijdens een verkiezingsjaar.”

Confederatie Bouw vreest wel grote structurele moeilijkheden in de toekomst. “Een aanwijzing is het recordaantal faillissementen,” wordt er opgemerkt. In 2005 legden 1.067 bouwbedrijven de boeken neer. Men stelt voorts vast dat de toename van de activiteit niet meer zoals in het verleden gepaard gaat met een vooruitgang van de tewerkstelling. “De openstelling van de grenzen en de instroom van nieuwe arbeidskrachten met lage lonen zorgt voor een nieuwe concurrentie. Bovendien zijn er de verschillende parallelle arbeidscircuits, in het bijzonder het zwartwerk,” wordt er opgemerkt.

In die context is het volgens de Confederatie Bouw bijzonder jammer dat de bouw niet op dezelfde manier wordt behandeld als andere sectoren. “Zo wordt de bouw grotendeels over het hoofd gezien bij de toepassing van verschillende doelgerichte stelsels, namelijk de stelsels van lastenvermindering, gekoppeld aan bijzondere toekenningsvoorwaarden voor lage lonen, jonge werknemers en ploegenarbeid.”

De Confederatie Bouw vraagt dan ook dat de regering maatregelen zou nemen om de concurrentiepositie van de bouwbedrijven te vrijwaren. “Zij nodigt haar in het bijzonder uit om de kostprijs van de overuren nog meer te verlagen door het percentage lastenvermindering te verdubbelen dat momenteel geldt voor de eerste 65 overuren en door het stelsel van de verlaging uit te breiden tot een tweede periode van 65 overuren,” aldus de organisatie.

Bovendien vraagt de organisatie aan de interprofessionele sociale gesprekspartners om de dialoog over de vrijwaring van het concurrentievermogen voort te zetten en om rekening te blijven houden met een noodzakelijke loonmatiging. Ten slotte vindt de Confederatie Bouw dat het ogenblik is aangebroken om het verlaagd BTW-tarief van 6 procent toe te passen op het slopen en heropbouwen, een voorstel dat de organisatie al geruime heeft geformuleerd om de stadskernvernieuwing te versnellen.